Yaklaşık 2,5 aydır devam eden ABD-İran gerilimi, bölgesel ve küresel etkileri nedeniyle uluslararası kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor. İran’ın gerçekleştirdiği misillemeler ve özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, enerji piyasalarında belirsizliğin artmasına neden olmuştu. Geçici ateşkes girişimlerine rağmen taraflar arasındaki karşılıklı saldırılar zaman zaman devam etti.

Bu süreçte iki ülke arasında sürdürülen diplomatik görüşmelerde önemli ilerlemeler kaydedildi. Ancak müzakerelerin nihai sonuca ulaşabilmesi için ABD yönetiminden gelecek onay bekleniyordu.

Konuyla ilgili son değerlendirmesini yapan Trump, İran ile yürütülen görüşmelerin hafta sonu sonuç verebileceğini ifade etti. İran tarafının anlaşma metinlerini imzalamaya yakın olduğunu söyleyen Trump, taraflar arasındaki uzlaşma ihtimalinin güçlendiğini vurguladı.

Trump ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme çalışmalarına da değinerek, bölgede bulunan mayınların büyük bölümünün etkisiz hale getirildiğini düşündüklerini belirtti. ABD Başkanı, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ifade etti.

Son haftalarda artan çatışmaların ardından gelen bu karar, özellikle Lübnan’da sağlanan ateşkesin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Arakçi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran İslam Cumhuriyeti Limanlar ve Denizcilik Örgütü’nün koordinasyonunda belirlenen güzergâh üzerinden, ateşkes süresince tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verildiğini belirtti. Bu adımın geçici olduğunun altını çizen İranlı yetkili, uygulamanın yalnızca ateşkesin geçerli olduğu süre boyunca yürürlükte kalacağını vurguladı.

Stratejik önemi son derece yüksek olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin büyük bir bölümünün geçtiği kilit bir deniz yolu olarak biliniyor. Bu nedenle boğazın açık tutulması, küresel enerji arzı ve ticaret akışları açısından hayati bir rol oynuyor. İran’ın bu geçidi yeniden ticari gemilere açmasıyla birlikte, uzun süredir bekleyen tankerler ve yük gemileri hızla rotalarına dönmeye başladı.

Kararın ardından piyasalarda da hızlı bir hareketlilik gözlemlendi. Özellikle petrol fiyatlarında belirgin bir gerileme yaşandı. Daha önce 94 dolar seviyelerine kadar çıkan Brent petrol, Hürmüz’ün açılmasıyla birlikte sert bir düşüş yaşayarak 89 dolar seviyelerine kadar geriledi. Uzmanlar, bu düşüşün temel nedeninin arz endişelerinin azalması olduğunu belirtiyor.

Buna karşılık, küresel belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmaması nedeniyle altın fiyatlarında yükseliş görüldü. Güvenli liman olarak kabul edilen altın, yatırımcıların temkinli duruşunu sürdürmesiyle değer kazandı. Ons altın, gelen haberlerin ardından yukarı yönlü hareket ederek kısa sürede yükseliş trendine girdi.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının arka planında ise yalnızca ateşkes değil, aynı zamanda diplomatik ve ekonomik gelişmeler de bulunuyor. ABD’nin bölgede uyguladığı deniz ablukasına rağmen İran’a ait ticari gemiler ve petrol tankerleri, bugüne kadar sınırlı şekilde faaliyetlerini sürdürebiliyordu. Ancak Tahran yönetimi, ateşkesin somut kazanımlar sağlamadan uzatılmasına temkinli yaklaşıyordu. İran, bu süreçte ABD’nin askeri varlığını artırmasından ve müzakere pozisyonunu güçlendirmesinden endişe duyuyordu.

Bu noktada Lübnan’daki ateşkesin sağlanması ve İran’a ait yaklaşık 20 milyar dolarlık dondurulmuş fonların serbest bırakılacağına dair verilen taahhütler, Tahran’ın tutumunda belirleyici oldu. İran yönetimi, bu gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nı ticari geçişlere açma kararı aldı.

Öte yandan, sürecin tamamen sorunsuz ilerlemediği de dikkat çekiyor. Diplomatik kaynaklara göre İran, daha önce planlanan şekilde boğazı günlük 15-17 gemi geçişine açma sözünü hemen yerine getirmedi. Bunun temel nedeninin ise İsrail’in, İran ile ABD arasında varılan ateşkes kapsamında değerlendirilen Lübnan ateşkesini ihlal ettiği yönündeki iddialar olduğu ifade edildi.

Tahran yönetimi, ABD ile yürütülecek yeni müzakere sürecinin de doğrudan Lübnan meselesine bağlı olduğunu açıkça ortaya koydu. İran, bölgedeki gelişmelerin birbirinden bağımsız ele alınamayacağını savunurken, Lübnan’daki durumun yeniden masaya yatırılmasının şart olduğunu belirtiyor.

Genel tabloya bakıldığında, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması kısa vadede küresel ticaret ve enerji piyasaları için rahatlatıcı bir etki yaratsa da, bölgedeki kırılgan dengenin sürdüğü görülüyor. Ateşkesin kalıcılığı ve taraflar arasındaki diplomatik temasların seyri, önümüzdeki dönemde hem piyasalarda hem de jeopolitik dengelerde belirleyici olacak.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları sonrası başlayan çatışmalar beşinci gününde şiddetlenerek sürüyor. Tahran yönetimi, hem İsrail’e hem de Körfez’deki ABD askeri varlığına yönelik geniş çaplı misilleme operasyonları yürüttüğünü duyurdu.

İran dini lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkilinin saldırılarda hayatını kaybettiği belirtilirken, Tahran yönetimi askeri karşılığın süreceği mesajını verdi.

Körfez Hattına Füze ve İHA Operasyonları

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, bölgedeki Amerikan askeri üsleri ve tesislerine yönelik balistik füze ve insansız hava aracı operasyonlarının devam ettiği bildirildi. İran, Körfez ülkelerine yönelik saldırılarında doğrudan bu ülkeleri değil, ABD unsurlarını hedef aldığını savundu.

Uluslararası kamuoyundan gerilimin düşürülmesi yönünde çağrılar gelirken, çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşme riski giderek artıyor.

Hürmüz Boğazı Kapatıldı

Küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatıldığı açıklandı. Bu gelişme, enerji piyasalarında tedirginliğe yol açtı ve küresel arz güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı.

500’ün Üzerinde Füze İddiası

İran’ın, İsrail’i yüzlerce füze ile hedef aldığı ve savaşın beşinci gününde 500’ün üzerinde füze fırlattığı öne sürüldü. Gece boyunca devam eden saldırılarda gökyüzünün füze izleriyle aydınlandığı bildirildi.

Ayrıca İran’ın, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentindeki ABD Konsolosluğu’nu da hedef aldığı ve binanın ağır hasar gördüğü aktarıldı.

İsrail ve ABD hava kuvvetlerinin de İran’ın farklı şehirlerine yönelik yeni hava saldırıları düzenlediği, karşılıklı operasyonların gece boyunca sürdüğü belirtildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı’na dayandırılan açıklamada, söz konusu tankerlerin farklı türde mühimmatlarla vurularak kullanılamaz hale getirildiği belirtildi. Açıklamada ayrıca, savaş koşullarının sürdüğü bölgede füze ve kontrolsüz insansız hava araçları nedeniyle gemilerin ciddi risk altında olduğu ifade edilerek, sivil ve ticari gemilerin boğazdan uzak durması istendi.

Hürmüz Boğazı Fiilen Kapatıldı

İran donanması, ABD ve İsrail’in askeri operasyonları nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin durdurulduğunu daha önce duyurmuştu. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu stratejik su yolunda yaşanan gelişmeler, enerji piyasalarında büyük dalgalanma ihtimalini beraberinde getiriyor.

ABD ve İsrail’in İran’a Saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasında diplomatik temaslar sürerken 28 Şubat’ta İran’a yönelik eş zamanlı askeri operasyon başlattı. Saldırılarda İran’daki bazı askeri ve stratejik noktaların hedef alındığı bildirildi.

İran tarafı ise İsrail’in yanı sıra, ABD üslerinin bulunduğu başta Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn olmak üzere bazı bölge ülkelerindeki belirli hedeflere saldırılar düzenlediğini açıkladı.

Saldırılar sırasında İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra üst düzey bazı yetkililerin hayatını kaybettiği öne sürüldü. İran Kızılayı ise ABD-İsrail saldırılarında toplam 787 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.

Bölgesel Savaş ve Enerji Koridorları Endişesi

Karşılıklı füze saldırıları ve hava operasyonları, Orta Doğu’da daha geniş çaplı bir savaş ihtimalini gündeme taşıdı. Uzmanlar, özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel petrol arzı ve enerji güvenliği üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Uluslararası kamuoyu ise hem rejim değişikliği senaryolarını hem de enerji nakil hatlarının geleceğini yakından izliyor.

ABD Başkanı Trump, Macaristan Başbakanı Orban yaptığı görüşme sonrasında basın toplantısı düzenledi. Trump, “Putin ile Macaristan’da görüşmeyi hala istiyorum” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ı, Beyaz Saray’ın kapısında karşıladı.

ORBAN İLE GÖRÜŞTÜ

Trump, Orban ve beraberindeki heyetle Beyaz Saray’da vereceği öğle yemeğinde görüştü.

ÖNEMLİ KONULARA DEĞİNDİLER

Görüşmede, ABD’nin Rus petrolünü boykot çağrılarına rağmen Ukrayna’daki savaşın başlamasından bu yana enerji ihtiyacını Rusya’dan tedarik eden Macaristan’ın istisna talebinin gündeme geldi.

İkilinin görüşmesinde, Ukrayna’da devam eden savaşın etkileri de ele alındı.

PUTİN SORULDU

ABD Başkanı Donald Trump, Macaristan Başbakanı Viktor Orban, gerçekleştirdiği ortak basın açıklamasında gündeme dair sorularını yanıtladı.

“MACARİSTAN’DA GÖRÜŞMEYİ HALA İSTİYORUM”

Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de görüşme ihtimali olup olmadığına ilişkin soruya, “Her zaman bir ihtimal var” cevabını verdi.

Trump, “Putin ile Macaristan’da görüşmeyi hala istiyorum” ifadelerini kullandı.

“SAVAŞ YAKIN GELECEKTE SONA ERECEK”

Rusya’ya dair konuşan Trump “Rusya ile temel sorun, savaşı bitirmek istememeleridir.” derken, Ukrayna’da savaşın çok uzak olmayan bir gelecekte biteceğini işaret etti.

ABD Başkanı Orban’a “Ukrayna’nın bu savaşı kazanamayacağını söyler misiniz?” diye sorarken, Orban “Mucize gerçekleşebilir.” diye yanıt verdi.

ABD Başkanı bu yanıta “Evet, bu doğru.” şeklinde tepki verdi.

BUDAPEŞTE’Yİ İŞARET ETMİŞTİ

Beyaz Saray basın ofisi, görüşmenin basına kapalı olduğunu duyurdu. Orban, ocak ayında geldiği Washington’da Trump ile bir araya gelmişti.

Trump, iyi anlaştığı liderlerden olan ve Avrupa’da çeşitli konularda birlikte hareket ettiği Orban ile ocaktaki görüşmeden bu yana ilk kez ikili görüşme yapacak.

Trump, Gazze’de ateşkese ilişkin anlaşmanın Mısır’ın Şarm El Şeyh kentinde imzalanmasından sonra, Ukrayna’da ateşkes sağlanması için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de görüşeceğini duyurmuş, ancak daha sonra bu görüşmenin iptal edildiğini açıklamıştı.