ABD merkezli The Wall Street Journal’ın (WSJ) incelediği dosyalara göre, Esad yönetimi süresince istihbarat servisleri toplumun her kesimini izledi. Komşular, akrabalar ve hatta eşler bile ihbar sisteminin bir parçası haline getirildi. Bu durum, çok sayıda kişinin tutuklanmasına, cezaevlerine gönderilmesine ve geri dönmemesine yol açtı.

Belgelerin bir kısmının istihbarat binalarında gizli bölmelerde saklandığı, diğerlerinin ise rejimin çöküşü sırasında kaçan görevlilerin masalarında dağınık halde bırakıldığı aktarıldı.

Dosyalarda yer alan örneklerden biri, Şam’ın yoksul bir mahallesinde yaşayan 60 yaşındaki imam Abdu Haruf’a ait. Haruf’un, iki aile arasındaki bir anlaşmazlığı çözmesi için çağrıldığı, ancak gittiği yerde zorla alıkonularak cezaevine gönderildiği belirtildi. Ailesi, Haruf’un aylar sonra bir hapishanede hayatını kaybettiğini öğrendi; cenazesi ise kendilerine teslim edilmedi.

İstihbarat kayıtları, Haruf’un bir akrabası tarafından rejim karşıtı olmakla suçlanarak ihbar edildiğini ortaya koydu. Ailesi onun siyasetten uzak durduğunu ifade etse de tek bir ihbar, tutuklanması için yeterli oldu.

WSJ’nin aktardığına göre bu olay, Esad dönemindeki gözetim sistemini yansıtan yüzlerce vakadan yalnızca biri. Belgeler, istihbarat birimlerinin korku yoluyla insanları birbirine karşı nasıl konumlandırdığını ve toplumda derin bir güvensizlik yarattığını gösteriyor.

Suriye İnsan Hakları Ağı’nın verilerine göre, 2011 yılından bu yana Esad rejimi altında 160 binden fazla kişi zorla kaybedildi.

Dosyalarda, rejime bağlı dört ana istihbarat teşkilatının faaliyetlerine de yer verildi. Barışçıl muhaliflerden silahlı gruplara, yabancı diplomatlar ile Birleşmiş Milletler personeline kadar çok geniş bir kesimin izlendiği kaydedildi. ABD doları bulundurmak, kayıt dışı SIM kart kullanmak veya özel sohbetlerde hükümeti eleştirmek dahi suç unsuru sayıldı.

Belgelerde ayrıca, eşlerin birbirini ihbar ettiği vakalar da yer aldı. Oyuncu Firas el-Fakir’in, özel konuşmalarının eşi tarafından gizli servise iletildiği, bunun ardından uzun süre sorgulandığı ve tutuklanma korkusuyla yaşamaya zorlandığı aktarıldı.

Haberde, özellikle 215. Askeri İstihbarat Şubesi’ne dikkat çekildi. Eski tutukluların ifadelerine göre bu birim, muhalifleri sindirmeye yönelik ağır uygulamalarıyla biliniyordu. Rejimin devrilmesinin ardından cezaevlerini ziyaret eden WSJ muhabirleri, küçük hücreler ve cezaevi yapılarının bıraktığı izlerle karşılaştı.

Eski askeri adli tıp görevlisi Ali Hamdan’ın anlatımına göre, 2012–2015 yılları arasında bu birimden her gün çok sayıda tutuklunun cansız bedeni resmi kayıtlara geçti. Bulgular, sistematik ihlallerin boyutunu ortaya koydu.

Ortaya çıkan bu belgeler, Esad döneminin yalnızca askeri değil, toplumsal düzeyde de derin izler bırakan bir baskı düzeni kurduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Gazze’deki hükümetin Medya Ofisi Müdürü İsmail es-Sevabite, İsrail’in teslim ettiği Filistinli esirlere ait 5 günlük bekleme süresinin dolduğunu belirterek, kimliği henüz belirlenemeyen 54 cenazenin defnedilmesine başlandığını söyledi.

Cenazelerin fotoğraflarının çekildiği ve elde edilen verilerle birlikte arşivlediklerini aktaran Sevabite, “Otopsi işlemleri sonucu bazı esirlerin üzerinde asılarak ve diğer bazıların da yakın mesafeden silahla şehit edildiklerine dair izler söz konusu. Bunlar da esirlere karşı saha infazlarının uygulandığını teyit ediyor.” dedi.

PALETLİ ARAÇLA EZİLDİLER

İsrail’in teslim ettiği Filistinlilere ait cenazelerden bazıların elleri ve ayakları plastik kelepçelerle bağlı tutulduğuna dair izler görüldüğünü dile getiren Sevabite, “Cenazelerin bazılarının da gözlerinin uzun süre bağlı tutulduğu görüldü. Paletli araçlarla üzerlerinden geçilen cenazeler olduğu gibi barbarca işkenceler sonucu kemikleri kırılmış veya yakılmış cenazeler de söz konusu.” diye konuştu.

CESETLERİN BÜTÜNLÜĞÜ BOZULMUŞ DURUMDA

Tüm bunların, İsrail’in Filistinli esirlere karşı “saha infazları” uyguladığını kanıtladığını vurgulayan Sevabite, uluslararası toplumun ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin bahsi geçen cenazelere karşı işlenen suçlarla ilgili soruşturma başlatmasını istedi.

Cenazeler arasında bir yakınını bulmaya çalışan Huveyde Hamad da yaptığı açıklamada, “Yeğenimin cenazesini bulmak umuduyla her gün buraya geliyoruz ancak cesetlerin simaları bozulduğundan dolayı daha tespit edemedik.” dedi.

BAZI ESİR CENAZELERİNDE UZUVLAR KESİK

DNA testleriyle yakınlarının cenazelerinin tespit edilmesi gerektiğini söyleyen Hamad, incelediği cenazelerle ilgili, “Bazı cenazelerin uzuvları kesilmiş ve diğer bazıları da parçalanmış haldeydi. Hatta cenazeler arasında kesilmiş kolu yanında getirilen biri vardı.” bilgisini paylaştı.

TOPLAM 195 FİLİSTİNLİ ESİR CENAZESİ TESLİM ALINDI

Gazze’deki Sağlık Bakanlığının Telegram hesabından yapılan açıklamada, İsrail’den Uluslararası Kızılhaç Örgütü (ICRC) aracılığıyla 30 Filistinlinin cenazesinin teslim alınarak Gazze’ye getirildiği ifade edildi.

Böylece ateşkes ve esir takası mutabakatı çerçevesinde İsrail’den teslim alınan Filistinli esir cenazesi sayısının 195’e ulaştığı aktarıldı.

Naaşların üzerinde darp, işkence, elleri ve gözlerinin uzun süre bağlı tutulduğuna dair izlerin bulunduğu vurgulandı.

57 CENAZENİN KİMLİĞİ TESPİT EDİLDİ

İsrail’den teslim alınan cenazelerden şu ana kadar sadece 57’sinin, yakınları tarafından teşhis edilebildiği kaydedildi.

Filistinli sivil toplum kuruluşu Şehitlerin Naaşını Kurtarma ve Kayıp Kişileri Arama Ulusal Hareketi’nin verilerine göre İsrail, Gazze’deki ateşkes anlaşmasından önce 67’si çocuk 735 Filistinlinin cenazesini alıkoydu.

Gazze’deki Sağlık Bakanlığı ise 10 Ekim’deki ateşkes ve esir takası mutabakatı çerçevesinde İsrail’den 165 Filistinli esirin cenazesini teslim aldıklarını açıkladı.