Bölgede çatışmaların 12’nci gününe girilirken, ABD ve İsrail hava kuvvetlerinin İran’daki çok sayıda hedefe saldırı düzenlediği bildirildi. İran ise Körfez’deki ABD üsleri ve İsrail’e yönelik karşı saldırılarla yanıt verdi. Karşılıklı saldırılar nedeniyle bölgede gerilim giderek tırmanıyor.

REJİM DEĞİŞİKLİĞİ TARTIŞMALARI

Savaşın etkileri sürerken İran’ın dini lideri Ali Khamenei’nin saldırılarda hayatını kaybettiği iddialarının ardından ülkedeki siyasi gelecek de tartışma konusu oldu. Yeni liderin kim olacağı konuşulurken, Batı’da İran’da olası bir rejim değişikliği senaryosu da gündemde yer alıyor.

PEHLEVİ’DEN PROTESTO ÇAĞRISI

İran’daki monarşi yanlısı çevrelerin desteklediği isimlerden biri olan Reza Pahlavi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada İran halkına çağrıda bulundu. Pehlevi, ülkedeki protestoların sürmesi gerektiğini savunarak şu ifadeleri kullandı:

“Artık son mücadelemizin belirleyici aşamasındayız. Temel ihtiyaçlarınızı karşılayın, güvenliğiniz için sokaklardan çekilip evlerinizde kalın. Grevleri sürdürün, işe gitmeyin. Birliğinizi göstermek için geceleri slogan atmaya devam edin.”

Pehlevi ayrıca İran ordusu ve güvenlik güçlerine de çağrı yaparak halkın yanında yer almaları gerektiğini söyledi.

NETANYAHU İLE YAKIN İLİŞKİ

Reza Pahlavi’nin İsrail ile ilişkileri de zaman zaman gündeme geliyor. Pahlavi, 2023 yılında İsrail’i ziyaret ederek İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile bir araya gelmişti. Ziyaret sırasında Kudüs’teki Western Wall’u da ziyaret eden Pahlavi’nin dini liderlerle birlikte dua ettiği görüntüler paylaşılmıştı.

RIZA PEHLEVİ KİMDİR?

1960 doğumlu olan Reza Pahlavi, İran’ın son Şahı Mohammad Reza Pahlavi’nin en büyük oğludur. 1979’da gerçekleşen Iranian Revolution sırasında ABD’de pilotluk eğitimi alıyordu.

Devrimin ardından ailesiyle birlikte İran’dan ayrılan Pahlavi, babasının 1980’deki ölümünden sonra sürgündeki Pehlevi Hanedanı’nın lideri olarak ilan edildi. Uzun yıllardır İran’da siyasi değişim çağrıları yapan Pahlavi, 2014 yılında Farsça yayın yapan bir medya platformu da kurdu.

İran’da devam eden çatışmalar sırasında, ABD ve İsrail’in saldırıları beşinci gününde sürüyor. Hedef ayrımı gözetilmeksizin İran’ın birçok bölgesi hava operasyonlarıyla vurulurken, Körfez hattındaki ABD üsleri ve İsrail de İran’ın misilleme atışlarının hedefi oldu. Bu süreçte Ali Hamaney saldırılarda yaşamını yitirdi.

Rıza Pehlevi Hakkında Trump’ın Açıklaması

Hamaney’in yerine geçebilecek isimler Batı’da tartışılırken, devrik Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi de ABD Başkanı Donald Trump’a soruldu. Trump, Pehlevi’nin “nazik bir kişi” olduğunu ifade etti ancak İran yönetimi için daha popüler birinin uygun olacağını belirtti.

Trump, “İçeriden birinin olması daha uygun olur. O çok nazik biri ancak bana öyle geliyor ki orada olan ve şu anda popüler olan biri olması gerekir” dedi.

Trump’ın bu değerlendirmesi, Pehlevi’nin ABD ve İsrail’e yönelik geçmişteki yakın tutumlarına rağmen iç politikada liderlik için yeterince destek görmeyebileceği yorumlarına yol açtı.

Savaşın Güncel Durumu

ABD ve İsrail hava kuvvetlerinin İran’ın farklı bölgelerine düzenlediği operasyonlar sürerken, İran da misilleme atışlarına devam ediyor. Savaş, bölgedeki yıkıcı etkilerini artırmaya devam ediyor.

GÖSTERİLER TÜM ÜLKEYE YAYILDI

Yaklaşık 12 gün önce Tahran’daki bir çarşıda başlayan eylemler, 31 eyaletin tamamında etkili oldu. Protestocular kamu binalarını ve araçları hedef alırken, rejim karşıtı sloganlarla güvenlik güçleriyle çatışmalar yaşandı. Olaylarda binlerce kişinin yaralandığı bildirildi.

Artan şiddet nedeniyle İran genelinde internet erişimi büyük ölçüde kısıtlandı. Gösteriler gece boyunca sürerken, ülkedeki gelişmeler uluslararası kamuoyu tarafından yakından izleniyor.

HAMANEY’İN KAÇACAĞI İDDİALARI

Protestoların sertleşmesiyle birlikte, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in olası bir kriz senaryosu için “B planı” hazırladığına dair iddialar da gündeme geldi. Bu söylentiler, devrik Pehlevi Hanedanı’nın yeniden İran siyasetinde rol alabileceği tartışmalarını güçlendirdi.

TRUMP: PEHLEVİ’Yİ UYGUN GÖRMÜYORUM

ABD Başkanı Donald Trump, Fox News’e verdiği röportajda İran’daki gelişmelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, Rıza Pehlevi’nin İran’ın geleceğinde liderlik rolü üstlenmesine sıcak bakmadığını belirterek, “Şu aşamada onun cumhurbaşkanı için uygun bir isim olduğunu düşünmüyorum” ifadelerini kullandı.

Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, protestoculara yönelik kitlesel katliam yaşanması durumunda ABD’nin müdahale edebileceğini ve Tahran yönetimine ağır bir karşılık verileceğini dile getirmişti.

PEHLEVİ’DEN SOKAK ÇAĞRISI VE TRUMP’A TEŞEKKÜR

Rıza Pehlevi ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ülke genelindeki protestolara katılanlara seslendi. Göstericileri tebrik eden Pehlevi, henüz sokağa çıkmayanlara da eylemlere katılma çağrısı yaptı.

Pehlevi, paylaşımında protestocuların kararlılığına vurgu yaparak, özgürlük taleplerini dile getiren milyonlarca İranlı adına ABD Başkanı Donald Trump’a teşekkür etti.

CAN KAYBI 42’YE YÜKSELDİ

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 42’ye çıktığını duyurdu. Ölenlerin 34’ünün eylemci, 8’inin ise güvenlik güçlerine mensup olduğu bildirildi. Hayatını kaybeden eylemcilerden 5’inin 18 yaşından küçük olduğu kaydedildi.

Gösteriler kapsamında 2 bin 277 kişinin gözaltına alındığı, yaralanmaların büyük bölümünün plastik ve saçma mermiler nedeniyle meydana geldiği aktarıldı. İran makamları ise ölü ve yaralı sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.