işçi hakları – Aybüke Türk Haber

İslam ahlakı ışığında işçi hakları, sömürü ve toplumsal sessizliğe dair bir muhasebe

Aziz Dağtekin — Fri, 01 May 2026 06:47:52 +0000

Aziz Dağtekin Yazdı

Her yıl 1 Mayıs geldiğinde, dünyanın dört bir yanında olduğu gibi ülkemizde de işçi bayramı kutlamaları yapılır. Ancak Türkiye’nin yakın tarihi, bu günü sadece bir kutlama değil, aynı zamanda kanlı olayların, acı hatıraların ve derin toplumsal yaraların da bir sembolü haline getirmiştir. Bu yazıda, 1 Mayıs’ın ardındaki anlamı, İslam ahlakı ve hadisler ışığında işçi haklarını ve günümüzdeki işçi sorunlarını ele alarak, bir vicdan muhasebesi yapmaya davet ediyorum.

İslam’da İşçi Hakları ve 1 Mayıs Paradoksu

İslam, emeğe ve işçiye büyük bir değer atfeder. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in “İşçinin ücretini alnının teri kurumadan veriniz” hadisi şerifi , bu konudaki temel prensibi net bir şekilde ortaya koyar. Bu hadis, sadece zamanında ödeme yapmayı değil, aynı zamanda işçinin emeğinin karşılığını tam ve adil bir şekilde vermeyi de emreder. İslam ahlakında, işçi hakları, sadece ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda ahlaki ve dini bir vecibedir. İşçinin emeği kutsaldır ve bu kutsallığa riayet etmek, her Müslümanın görevidir.

Ancak 1 Mayıs’ı bir bayram olarak kutlamak, bu anlayışla çelişen bir paradoks barındırır. Eğer işçinin hakkı her gün, her an gözetilmesi gereken bir değerse, neden sadece bir gün işçi bayramı ilan edilmiştir? Bu durum, işçi haklarının yılın geri kalan 364 gününde yeterince gözetilmediği, hatta çiğnendiği gerçeğini acı bir şekilde yüzümüze vurmaktadır. Gerçek bir işçi bayramı, işçinin alın terinin her gün karşılığını bulduğu, haklarının eksiksiz teslim edildiği bir düzende mümkün olabilir.

Yenilen İşçi Hakları ve Vicdanların Sessizliği

Ne yazık ki günümüzde, işçinin alın teri kurumadan hakkını ödeme anlayışından çok uzak bir tabloyla karşı karşıyayız. Asgari ücretle geçinmeye çalışan milyonlarca işçi, ağır çalışma koşulları, düşük ücretler, güvencesizlik ve sendikasızlaşma gibi sorunlarla boğuşmaktadır. İş güvenliği önlemlerinin yetersizliği nedeniyle her yıl yüzlerce işçi hayatını kaybetmekte, binlercesi yaralanmaktadır. Bu durum, sadece ekonomik bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal bir vicdan yarasıdır. Hadis-i şerifteki o kutlu emre rağmen, işçinin hakkı çoğu zaman göz ardı edilmekte, emeği sömürülmekte ve insan onuruna yakışmayan koşullarda çalışmaya mecbur bırakılmaktadır.

Bu tablo karşısında, vicdanların sessizliği ise en az bu hak ihlalleri kadar düşündürücüdür. Toplumun her kesiminin, özellikle de dini hassasiyetleri olan kesimlerin, bu haksızlıklara karşı daha güçlü bir duruş sergilemesi beklenirken, çoğu zaman derin bir sessizliğe büründüğü görülmektedir.

Oysa İslam, zulme karşı durmayı, mazlumun yanında olmayı emreder. İşçinin hakkını savunmak, sadece sendikaların veya sivil toplum kuruluşlarının değil, her bireyin, her kurumun ahlaki sorumluluğudur.

İşverenlerin ve Merkezi Yönetimlerin Sorumluluğu

İşçi haklarının ihlalinde en büyük sorumluluk, elbette ki işverenlere aittir. Kar maksimizasyonu uğruna işçinin emeğini sömüren, haklarını gasp eden işverenler, hem dünyevi hem de uhrevi olarak büyük bir vebal altındadır. Ancak bu sorumluluk sadece işverenlerle sınırlı değildir.

Merkezi yönetimler de, uyguladıkları politikalarla, vergi yükleriyle ve denetim mekanizmalarındaki zaaflarla bu tablonun oluşmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Vergi yükü altında ezilen, kayıt dışı istihdamla mücadelede yetersiz kalan, sendikal örgütlenmenin önündeki engelleri kaldırmayan, iş güvenliği denetimlerini layıkıyla yapmayan merkezi yönetimler, işçinin sırtındaki yükü daha da ağırlaştırmaktadır.

İşçinin alın terinden kesilen vergilerin nereye harcandığı, bu vergilerin işçinin refahına ne kadar katkı sağladığı da ayrı bir tartışma konusudur. Adil bir vergi sistemi, işçinin üzerindeki yükü hafifletmeli, devletin sosyal devlet ilkesi gereği işçiyi koruyucu ve destekleyici politikalar üretmelidir.

Bir Gün Değil, Her Gün İşçi Bayramı

Gerçek bir işçi bayramı, sadece 1 Mayıs ile sınırlı kalmamalıdır. Her gün, işçinin emeğinin karşılığını aldığı, haklarının korunduğu, insan onuruna yakışır koşullarda çalıştığı bir düzenin adı olmalıdır. Bu, sadece işçiler için değil, tüm toplum için daha adil, daha huzurlu ve daha müreffeh bir gelecek anlamına gelir. İşverenler, merkezi yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve her bir birey, bu hedefe ulaşmak için üzerine düşeni yapmalıdır.

Unutmayalım ki, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in
“İşçinin ücretini alnının teri kurumadan veriniz” hadisi, sadece bir tavsiye değil, aynı zamanda toplumsal adaletin ve vicdanın temelini oluşturan ilahi bir emirdir. Bu emre riayet etmek, sadece dini bir görev değil, aynı zamanda insani bir sorumluluktur. 1 Mayıs, bu sorumluluğu bir kez daha hatırlama, vicdanlarımızı muhasebeye çekme ve daha adil bir dünya için mücadele etme günüdür.

Erdoğan’dan HAK-İŞ 50. Yılında Enflasyon ve Ekonomik Hedefler Vurgusu

Editör — Tue, 18 Nov 2025 21:03:51 +0000

HAK-İŞ Konfederasyonu 50. Kuruluş Yıldönümü Programı’nda konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, 23 yılda ekonomideki gelişmeleri rakamsal verilerle açıklayarak hayat pahalılığının mutlaka önüne geçileceğini belirterek “Tek haneli enflasyon hedefi için gereken güç bizde mevcut” dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’nın Çankaya ilçesinde düzenlenen HAK-İŞ Konfederasyonu 50. Kuruluş Yıldönümü Programı’na katıldı.

Programda konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, burada önemli açıklamalar yaptı.

Açıklamalarında Türkiye’nin son 23 yıldaki ekonomik büyüme oranına değinen Erdoğan, rakamlarla elde edilen başarıları anlattı.

“HAYAT PAHALILIĞINI MUTLAKA ÇÖZECEĞİZ”

23 senede ekonomide yıllık ortalama yüzde 5,4 oranda büyüme kaydedildiğini belirten Erdoğan, 2002’de 238 milyar dolar olan milli gelirin 2024’te 1,5 trilyon dolara çıktığını aktardı.

Tek haneli enflasyon hedefi için çalışmaların devam ettiğini ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, hayat pahalılığının önüne geçileceğini söyledi.

“TEK HANELİ ENFLASYON HEDEFİ İÇİN ÖNÜMÜZDE YOL VAR”

“Hepimizi sıkıntıya sokan bu meseleyi mutlaka çözeceğiz” müjdesini veren Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

Türkiye’nin 23 yılda elde ettiği tarihi başarılarının gerisindeki en büyük etken, istikrar ve güven ortamının siyasete ve topluma hakim olmasıdır. Kelebek ömürlü hükümetlerin yerini liyakatli ve dirayetli kadrolar aldığında, ülkenin kısa sürede neleri başarabileceğini hep beraber gördük.

Sadece şu rakamlara bakmak bile, çoğu zaman karşıdan esen rüzgarlara rağmen Türkiye’nin katettiği mesafeyi görmeye kafidir. Ekonomide 23 senede yıllık ortalama yüzde 5,4 oranında büyüme kaydettik. 2002’de milli gelirimiz 238 milyar dolardı. Biz bunu 2024 yılında bir buçuk trilyon dolar sınırına getirdik.

“27 MİLYAR DOLAR OLAN MERKEZ BANKASI REZERVİMİZİ 185 MİLYAR DOLARA ÇIKARDIK”

Merkez Bankası rezervimiz 27 milyar dolardı. Hamdolsun şimdi ne oldu? 185 milyar dolar seviyesinde. Otuz altı milyar dolar olan ihracatımız şimdi ne oldu? 270 milyar doları aşmış durumda. Üretim ve istihdamdan asla taviz vermedik.

Tam 29 aydır işsizlik oranımız tek haneli oranlarda seyrediyor. TÜİK, 2025 yılı 3. çeyrek iş gücü istatistiklerini de bugün açıkladı. Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranımız yüzde 8,5 seviyesinde gerçekleşti. Yine 3. çeyrekte iş gücümüz 35 milyon 568 bine, istihdamımız ise 32 milyon 558 bine ulaştı.

“DEPREM BÖLGEMİZ İÇİN 90 MİLYAR DOLAR CİVARINDA HARCAMA YAPTIK”

Ekonominin farklı başlıklarında bu başarılara imza atarken aynı zamanda deprem bölgemiz için 90 milyar dolar civarında harcama yaptık. İşte en son cumartesi günü Adıyaman’da 350 bininci afet konutunun kurasını çektik.

Bunlar yalnızca birer başlangıç. Önceki ay yürürlüğe giren Orta Vadeli Program’ın rehberliğinde, gelecek üç yıl içinde inşallah çok daha önemli başarılara imza atacağız.

“HEPİMİZİ SIKINTIYA SOKAN HAYAT PAHALILIĞINI MUTLAKA ÇÖZECEĞİZ”

Hepimizi sıkıntıya sokan hayat pahalılığı meselesini mutlaka çözeceğiz. Tek haneli enflasyon hedefimize ulaşmak için önümüzde kat etmemiz gereken bir yol olduğunun elbette bilincindeyiz. Ama bu yolu sabırla yürüyecek güç de irade de bizde hamdolsun mevcut. Allah’ın izniyle bu yolu yürüyecek ve hedefimize varacağız. Rabbim yolumuzu, bahtımızı açık etsin diyorum.

“HAK-İŞ KONFEDERASYONU FAALİYETLERİNDE EMEĞİ GEÇEN HERKESİ TEBRİK EDİYORUM”

Sizleri en kalbi duygularımla selamlıyorum. HAK-İŞ Konfederasyonu 50. Kuruluş Yıldönümü Programı’nda sizlerle birlikte olmaktan mutluluk duyuyorum. 50. yılın HAK-İŞ camiası ile birlikte sendikalarımız emekçilerimiz, ülkemiz ve milletimiz için hayırlı olmasını diliyorum.

Türkiye’de kardeş kavgasının zirve yaptığı bir dönemde bir nevi kardeşlik ve barış ocağı olarak kurulan HAK-İŞ Konfederasyonu faaliyetlerinde emeği geçen herkesi yürekten tebrik ediyorum.

Emekçinin davasını, hakkın, hakikatin ve adaletin davasını savunanlardan ebedi aleme göç edenlere Rabbimden gani gani rahmet niyaz ediyorum.

HAK-İŞ’in eski Genel Başkanı, Çalışma Bakanımız, kıymetli yol ve dava arkadaşımız Necati Çelik’i bir kez de sizlerin huzurunda minnetle anıyorum. Hayatta olan dostlarımıza, büyüklerimize ve kardeşlerimize hayırlı, uzun ve bereketli ömürler temenni ediyorum.

Değerli kardeşlerim, Rahmetli Mehmet Akif’in şu beytini konuşmamın hemen başında sizlere ve ekranları başında bizi takip eden vatandaşlarımıza hatırlatmak isterim. Akif merhum bakınız ne diyor; “Bekayı hak tanıyan, sa’yi vazife bilir; çalış, çalış ki beka şayi olursa hak edilir.”

Mehmet Akif’in de ifade ettiği gibi, gündelik hayatımızın aksamadan devam etmesi emekçi kardeşlerimizin saygı ve gayreti sayesindedir. Türkiye’nin bugünlere gelmesine katkı sunanların en başında hiç kuşkusuz işçilerimiz, çalışanlarımız, emekçilerimiz geliyor.

“SENDİKALARIMIZIN VARLIĞI İŞÇİ İLE KAİMDİR”

Hangi sendika bünyesinde olursa olsun ülkemiz için çalışan işçi kardeşlerimi saygıyla selamlıyorum.

Örgütlü emek ve hak mücadelesi için sendikalar elbette vazgeçilmezdir. Fakat unutmayalım ki sendikalarımızın varlığı işçi ile kaimdir emekçi ile kaimdir.

İşçi olduğu için emekçi örgütlendiği için sendikalar vardır. Sadece sendikaların değil son tahlilde işverenin varlığı da o işi yapacak insan unsuruyla kaindir.

“ALIN TERİ İDEOLOJİYE İPOTEK EDİLEMEZ”

Biz bunları birbirine hasım gören birbirinin adeta kanlı bıçaklısı gören kökü dışarda ideolojik yaklaşımları reddediyoruz. Alın teri ideolojiye ipotek edilemez.

İşçiyle işvereni düşmanlaştıran anlayışın, şöyle bir geriye baktığımızda, emek mücadelesine katkıdan ziyade zarar verdiğini görüyoruz. Şurası bir gerçektir ki alın teri ve emek; hiçbir ideolojiye, hiçbir hizbe, hiçbir klik veya gruba ipotek edilemeyecek kadar kutsaldır, yücedir, hürmete layıktır.

İşçi ve işveren arasındaki ilişki, ancak hak temelli bir bakış açısıyla ele alındığında doğru bir şekilde anlaşılabilir. Bizim medeniyetimizde işçinin işveren üzerinde hakkı olduğu gibi, işverenin de işçi üzerinde hakkı vardır.

“YARIM ASIR ÖNCE BU ÇATIYI KURANLARIN MİRASINA LEKE SÜRDÜRMEDİNİZ”

Kardeşlerim, her fırsatta vurguluyorum. Son yarım asırda özellikle 23 yılda maruz kaldığımız saldırıları püskürtüysek bunda sizlerin çok büyük payınız var.

Köklerinize sahip çıktınız, emanete asla gölge düşürmediniz. Kurulan tuzakları boşa çıkardık. Yarım asır önce bu çatıyı kuranların mirasına leke sürdürmediniz.

HAK-İŞ’in Gazze’den Afrika’ya kadar nerede bir masum, mazlum ve muhtaç varsa onun imdadına koştuğu için de tebrik ediyorum.

“KUL HAKKI GÖZETMEYİ HAYATIN MERKEZİNE YERLEŞTİREN BİR MİLLETİN MENSUPLARIYIZ”

6 Şubat ‘Asrın Felaketi’nde HAK-İŞ’in tüm imkanlarıyla seferber olduğunu görmekten duyduğum memnuniyeti tekrar ifade ediyorum.

Burada şu noktaya özellikle dikkatlerinizi çekmek istiyorum. Bizler, tarihinde zorla çalıştırma ve köle ticareti gibi utançlar bulunmayan; kul hakkını gözetmeyi hayatının merkezine yerleştiren bir milletin mensuplarıyız.

Emekçileri modern köleliğe mahkum eden küresel kapitalist sistemin açmazlarının farkında olarak; hak ve hakkaniyetten ayrılmadan çalışma hayatında adaleti sağlama gibi bir mesuliyeti taşıyoruz.

Bir diğer husus, işçilerimizin can emniyetiyle iş sağlığı ve güvenliğidir. Geçen sene Beşiktaş Gayrettepe’de 29 kardeşimizin, geçen hafta Kocaeli Dilovası’nda 7 insanımızın hayatına mal olan faciaların tekerrür etmemesi için devletin kurumlarıyla birlikte, şüphesiz işverenlere ve sendikalarımıza da önemli görevler düşmektedir.

Evine ekmek götürmek, çocuklarının iaşesini sağlamak, helalinden rızkını kazanmak için ter döken kardeşlerimizin hepimizi derinden yaralayan bu tür facialarda can vermemesi için hep birlikte daha fazla gayret göstermeliyiz.

İşçilikten gelen bir Cumhurbaşkanı olarak, hükümetlerimiz döneminde daima sizlerle dayanışma içinde hareket ettik, sizlerin yanında olduk.

İktidarımızın ilk yıllarında konut edindirme yardımı ve zorunlu tasarruf fonundaki milyonlarca çalışanımızın parasını hak sahiplerine ödedik.

Sosyal güvenlik kurumlarını birleştirerek hastane ayrımına son verdik, herkesin tüm sağlık kuruluşlarından yararlanmasını mümkün kıldık.