Söz konusu ziyaretin, ABD ile İran arasındaki gerilimi düşürmeye yönelik yürütülen temasların bir parçası olduğu ifade edilirken, süreçte Türkiye ve Mısır’ın da kolaylaştırıcı rol oynadığı belirtildi.

Diplomatik kaynaklar, İran’ın mevcut güvensizlik ortamı nedeniyle ABD ile doğrudan müzakereye henüz sıcak bakmadığını, bu nedenle temasların “arka kapı diplomasisi” şeklinde sürdürüldüğünü aktardı. Yetkililer, Tahran yönetimini masaya çekebilmek için yoğun bir diplomasi trafiği yürütüldüğünü vurguladı.

Bu kapsamda, Şahbaz Şerif’in 23 Mart’ta İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi, sürecin önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. Görüşme, İran’ı müzakere sürecine dahil etme çabası olarak yorumlandı.

Öte yandan ABD basınında yer alan iddialara göre, gerçekleşmesi planlanan temaslara katılacak ABD heyetinde dikkat çekici isimler bulunuyor. Heyette, Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın damadı ve eski danışmanı Jared Kushner’ın da yer alabileceği öne sürüldü.

Bölgede çatışmalar sürerken, diplomatik girişimlerin sonuç verip vermeyeceği merakla takip ediliyor.

İsrail basınında ve güvenlik çevrelerine yakın yayınlarda yer alan analizlerde, Türkiye’nin bölgedeki diplomatik ve siyasi ağırlığının giderek arttığı vurgulandı. Bazı yorumcular bu süreci “Türk Yürüyüşü” ifadesiyle tanımlarken, bunun İsrail açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği savunuldu.

İsrail merkezli savunma haberleri sitesi IDSF’de yayımlanan ve emekli yarbay Yaron Buskila imzasını taşıyan analizde, Türkiye’nin Gazze Barış Kurulu’na dahil edilmesi sert ifadelerle eleştirildi. Buskila, Gazze’de savaş sonrası dönemin konuşulmaya başlanmasıyla birlikte İsrail açısından yeni bir mücadelenin başladığını öne sürdü. ABD’nin Türkiye’yi sürece dahil etmesini tarafsız bir hamle olarak görmediğini belirten Buskila, bu adımın İsrail’in geleceğini etkileyebilecek stratejik bir tehdit olduğunu savundu.

Analizde, Türkiye’nin Hamas üzerinde etkili bir aktör olduğu iddiasına da yer verildi. Buskila, Ankara’nın sert söylemleri ve bölgede giderek güçlenen bir Müslüman ekseninin öncülüğünü üstlenmesi nedeniyle İsrail’in köşeye sıkıştığını ileri sürdü. Bu durum karşısında Netanyahu hükümetinin acil çözüm üretmesi gerektiğini belirten Buskila, aksi halde Tel Aviv yönetimi için sürecin geri dönülmez sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.

İsrail’in bu gelişmelere karşı sessiz kaldığını savunan emekli yarbay, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’a karşı pasif bir tutum izlediğini öne sürdü. Bu durumu İsrail’in en ciddi zaaflarından biri olarak nitelendiren Buskila, tüm itirazlara rağmen Türkiye’nin Barış Kurulu’na dahil edilmesinin İsrail’in uluslararası siyasi arenadaki etkisizliğini gözler önüne serdiğini ifade etti.

Buskila, analizinin sonunda İsrail’in hızlı ve sert adımlar atması gerektiğini vurgulayarak, Trump’ın planının Tel Aviv açısından stratejik bir hataya dönüşmemesi için gecikmeden müdahale edilmesi gerektiğini savundu. Aksi takdirde bölgede “Türk Yürüyüşü”nün süreceğini ve bunun İsrail için ağır sonuçlar doğurabileceğini iddia etti.

Öte yandan İsrail basınından Ynet, ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’ın Tel Aviv’e bir ziyaret gerçekleştireceğini yazdı. Haberde, ikilinin Netanyahu ile Refah Sınır Kapısı’nın açılması ve Gazze’nin yeniden inşası konularını ele almasının beklendiği aktarıldı. Görüşmelerde Türkiye’nin Barış Kurulu’na katılımının da gündemde olacağı ifade edildi.

Ynet’e konuşan ve hükümete yakın olduğu belirtilen bir kaynak ise Washington’un Türkiye konusunda İsrail’i hayal kırıklığına uğrattığını öne sürdü. Kaynağa göre, Netanyahu’nun Refah Sınır Kapısı’nın açılmasına karşı çıkması sonrasında ABD yönetimi Ankara’yı sürece dahil ederek Tel Aviv’e mesaj verdi. Aynı kaynak, Türkiye’nin ilerleyen dönemde uluslararası istikrar gücünde yer alıp almayacağının da belirsizliğini koruduğunu belirtti.

Görüşmelerin ardından konuşan ve isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, ABD tarafının barış sürecine dair somut beklentiler sunduğunu ifade etti.

DONETSK İÇİN GERİ ÇEKİLME TALEBİ

Yetkililerin aktardığına göre ABD, Rusya ile kalıcı bir barış anlaşmasına zemin hazırlamak amacıyla Ukrayna’nın Donetsk bölgesindeki askeri varlığını geri çekmeyi kabul etmesini istedi. Ukrayna heyetinin ise bu talep karşısında daha fazla müzakere gerektiğini savunduğu, özellikle toprak takası konusunda henüz uzlaşma sağlanamadığı belirtildi.

GÜVENLİK GARANTİLERİ SINIRLI OLACAK

Görüşmelerde olası bir anlaşma kapsamında Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik güvenceleri verilmesinin gündeme geldiği, ancak bu garantilerin süresiz olmayacağı kaydedildi. Ayrıca ABD’nin, Rusya’nın daha fazla batıya doğru genişlemesini önlemeyi hedeflediği; Moskova’nın ise Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyeliğine karşı çıkmadığı ifade edildi.

İHTİLAFLI BÖLGELER MASADA

Rusya’nın daha önce Donetsk ve Luhansk’ı kapsayan Donbass bölgesi ile Kırım’ı ilhak ettiğini duyurması, barış görüşmelerinin en hassas başlıkları arasında yer almayı sürdürüyor. Bu bölgelerin statüsü, müzakerelerde temel anlaşmazlık noktası olarak öne çıkıyor.

UMEROV: İLERLEME SAĞLANDI

Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov, görüşmelerin ardından yaptığı değerlendirmede temasların yapıcı geçtiğini söyledi. Umerov, “Son iki gün içinde ABD ve Ukrayna arasında yapılan görüşmeler verimli oldu. Somut ilerleme kaydedildi ve barışa daha da yaklaşmayı umut ediyoruz” dedi.

Sosyal medyada dolaşan iddialara itibar edilmemesi çağrısında bulunan Umerov, ABD heyetinin kalıcı barış için yapıcı bir yaklaşım sergilediğini ve Kiev yönetiminin bu tutumdan memnun olduğunu vurguladı.

ZELENSKİY AVRUPALI LİDERLERLE GÖRÜŞECEK

Zelenskiy’in Berlin temaslarının ardından Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya, Hollanda, Polonya ve İsveç liderleriyle bir araya gelmesi bekleniyor. Toplantıya ayrıca Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin de katılması ve barış sürecinin kapsamlı şekilde ele alınması öngörülüyor.

Süreçte yer alan kaynaklar, ABD’nin bu görüşmelerin ardından, Gazze’ye uluslararası gücün konuşlandırılmasına ilişkin bir plan sunması bekleniyor.

Türkiye, Mısır, Endonezya ve Azerbaycan’ın Gazze’ye asker göndermeye hazır olduğu belirtilen haberde, diğer ülkelerin karmaşık durum nedeniyle bu konuda endişeli olduğu kaydedildi.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’in İsrail’e yaptığı son ziyarette tartışılan ana konunun, Gazze’ye konuşlandırılacak Uluslararası İstikrar Gücü olduğu belirtildi.

İsrail’in Hamas’ın silah bırakmayacağını öne sürerek ateşkesi bozma eğilimine işaret edilerek Trump’ın savaşın yeniden başlamasına izin vermeme konusunda kararlı olduğu, fakat bunu uluslararası gücün konuşlandırılmasını aceleye getirip ateşkesin bozulma ihtimaline karşı sağlam adımlarla yapmak istediği ifade edildi.

Habere göre, üst düzey ABD’li bir yetkili, “İsrailliler gergin ve şüpheci. Çünkü artık süreci kontrol edemiyorlar ve ellerinde kozları yok.” dedi.

Türkiye’nin bu güce katılmaya hazır olduğu, ancak İsrail’in Türk askerinin Gazze’ye girmesine karşı çıktığı vurgulanarak ABD’nin İsrail’in tavrına rağmen Türkiye, Katar ve Mısır’ın Uluslararası İstikrar Gücü’ne katılmasını istediğine dikkati çekildi.

ABD’li yetkili, “Türkler Gazze’de anlaşmaya varılmasında çok yardımcı oldular ve (İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu’nun Türkiye’ye yönelik provokatif açıklamaları çok zarar vericiydi.” ifadelerini kullandı.

​​​​​​​GAZZE’DE ATEŞKES ANLAŞMASI
ABD Başkanı Donald Trump, 9 Ekim’de Mısır’da devam eden müzakerelerde İsrail ile Hamas’ın Gazze’de ateşkes planının ilk aşamasını onayladığını duyurmuştu.

Müzakerelerin yapıldığı Mısır’da anlaşma imzalanmış, İsrail hükümetinin onayıyla 10 Ekim’de devreye girmişti.

İsrail ordusunun anlaşmada belirtildiği üzere “Sarı Hat”ta çekilmesinin ardından Gazze Şeridi’nde ateşkesin aynı gün yürürlüğe girdiği açıklanmıştı.

Gazze Şeridi’nde varılan ateşkese rağmen ara ara çeşitli iddialarla Filistinlilere yönelik saldırılarda bulunan İsrail ordusu, 19 ve 28 Ekim tarihlerinde Hamas’ın ateşkesi ihlal ettiğini iddia ederek Gazze Şeridi’ne şiddetli ve yoğun hava saldırıları düzenlemişti.