S-400 Tartışmaları Yeniden Gündemde

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yeniden uluslararası gündemin merkezine yerleşti.

2019 yılında teslim alınan S-400 sistemleri nedeniyle ABD tarafından Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmıştı. Ankara’da düzenlenen 36. NATO Liderler Zirvesi sonrasında Trump’ın yaptırımların kaldırılacağı yönündeki açıklamaları ise S-400’lerin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Kremlin: Türkiye ile Temas Halindeyiz

Moskova’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmeye hazırlandığı yönündeki iddialara ilişkin açıklamalarda bulundu.

Peskov, konunun iki ülke arasındaki ilişkiler açısından büyük önem taşıdığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu son derece hassas bir konu. Ancak Türk tarafıyla temas halindeyiz ve görüşmelerimizi sürdürmeye devam ediyoruz.”

Kremlin’in açıklaması, S-400’lerin geleceğine ilişkin kulislerde konuşulan senaryoları daha da hareketlendirdi.

Körfez Ülkesine Satış İddiası

S-400 sistemleriyle ilgili dikkat çeken bir kulis bilgisi de gazeteci Abdulkadir Selvi’den geldi.

Selvi, Türkiye’nin envanterindeki S-400 sistemlerinin Körfez bölgesindeki bir ülkeye satıldığı yönünde bilgiler aldığını ifade etti. Satış sürecinde yaşanan bazı teknik ve diplomatik pürüzlerin giderildiğini belirten Selvi, resmi açıklamanın kısa süre içinde yapılabileceğini öne sürdü.

Söz konusu iddialara ilişkin ise şu ana kadar resmi makamlar tarafından doğrulama yapılmadı.

Trump’tan CAATSA ve F-35 Mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki temaslarının ardından Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıklamıştı.

Trump ayrıca Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimaline ilişkin soruya da olumlu mesaj vererek, “Bu değerlendireceğimiz bir konu. F-35 harika bir uçak ve bu seçenek kesinlikle masada.” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da F-35 meselesinin Türkiye açısından yeni olmadığını belirterek, Trump’ın verdiği sözlere güvendiğini ve olumlu bir sonuç beklediğini dile getirmişti.

Erdoğan’dan Dikkat Çeken Yanıt

NATO Liderler Zirvesi sonrasında düzenlenen basın toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Türkiye’nin S-400 sistemleriyle ilgili nasıl bir adım atacağı soruldu.

ABD mevzuatına göre Türkiye’nin S-400 sistemlerine sahip olmaması gerektiğini hatırlatan soruya Erdoğan, kısa ancak dikkat çeken bir yanıt verdi:

“Bizi izlemeye devam edin.”

Bu açıklama, Ankara’nın S-400 konusunda yeni bir strateji üzerinde çalıştığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasındaki diplomatik görüşmeler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a yönelik bir askeri harekat başlattı. Buna karşılık İran, İsrail’e ve ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılar düzenledi. Bu saldırılarda İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Rusya’nın İddiaları

Washington Post’un isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Rusya’nın İran’a istihbarat sağladığı öne sürüldü. Haberde, Rusya’nın savaş gemileri ve uçaklar dahil ABD askeri varlıklarının konum bilgilerini İran’a ilettiği iddia edildi. İstihbaratın kapsamını ‘oldukça geniş’ olarak nitelendiren kaynaklar, Rusya’nın sağladığı hedef belirleme desteğinin boyutlarının ise net olarak bilinmediğini belirtti.

Öte yandan bazı yetkililer, Rusya’nın İran’a destek verdiğini doğrularken, Çin’in ise İran’a yardım etmediğini kaydetti.

Rusya’nın Çıkarları

Washington Post’a göre, Rusya, ABD ile İran arasındaki çatışmanın uzun sürmesini kendi çıkarına görüyor. Savaş nedeniyle yükselen petrol fiyatları Rusya’ya ekonomik avantaj sağlarken, ABD ve Avrupa’nın dikkatinin Ukrayna’dan İran’a kayması da Kremlin’in işine yarıyor. Konuyla ilgili olarak Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, CIA ve ABD Savunma Bakanlığı yorum talebini reddetti.

Putin, üst düzey yetkililere muhtemel nükleer silah denemelerine ilişkin öneriler hazırlamalarını emretti.

Putin, Rusya’nın Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Anlaşması’ndaki yükümlülüklerine her zaman sıkı sıkıya bağlı kaldığını ancak ABD veya herhangi bir nükleer gücün bu tür bir deneme yapması halinde Rusya’nın da aynısını yapacağını ifade etti.

“MÜMKÜN OLAN HER ŞEYİ YAPMALARI TALİMATINI VERİYORUM”

Putin, “Dışişleri Bakanlığı, Savunma Bakanlığı, özel servisler ve ilgili sivil kurumlara, bu konuyla ilgili ek bilgi toplamaları, Güvenlik Konseyi’nde analiz edilmesi ve nükleer silah testlerinin hazırlanmasına ilişkin muhtemel çalışmaların başlatılması konusunda öneriler sunması için mümkün olan her şeyi yapmaları talimatını veriyorum” dedi.

TRUMP DA TALİMAT VERMİŞTİ

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz haftalarda sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Diğer ülkelerin test programları nedeniyle nükleer silahlarımızı test etmeye başlaması talimatını verdim. Bu süreç hemen başlayacak” ifadelerini kullanmıştı.

Trump ayrıca, “Diğer ülkeler de yapıyor. Onlar yapıyorsa biz de yapacağız. Ne yaptığımızı ve nerede yaptığımızı tam olarak biliyorum. Diğer ülkeler de yapıyor ve diğer ülkeler yapıyorsa biz de yaparız” şeklinde konuşmuştu.

NÜKLEER SİLAH DENEMELERİ

ABD, en son 1992’de, Çin ve Fransa 1996’da, Sovyetler Birliği ise 1990’da nükleer silah denemeleri gerçekleştirmişti.

Sovyetler Birliği sonrası Rusya ise hiç nükleer silah denemesi yapmadı.