Ateşkesin ilan edildiği gün İsrail’in Lübnan’a yönelik geniş çaplı saldırı başlatması, dengeleri sarsarken binlerce kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Bu gelişme, Washington ile Tahran arasında yeni bir gerilim başlığı açtı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın devreye girmesiyle İsrail ve Lübnan arasında 10 günlük ayrı bir ateşkes sağlandı. Ancak bu diplomatik adımlar, Hürmüz Boğazı çevresindeki krizi çözmeye yetmedi.

Hürmüz Boğazı yeniden krizin merkezinde

İran, ateşkes kapsamında Hürmüz Boğazı’nı geçişlere açtığını duyurmuştu. Buna karşılık Trump, İran ile kapsamlı bir anlaşmaya varılana kadar bölgedeki ablukanın süreceğini açıkladı. Bu çıkışın ardından boğaz yeniden kapatıldı.

İlk tur görüşmeler sonuçsuz kaldı

Taraflar, Pakistan’ın arabuluculuğunda İslamabad’da bir araya geldi. Yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden somut bir sonuç çıkmadı ve taraflar anlaşma sağlayamadan masadan ayrıldı.

İkinci tur görüşmeler belirsiz

Müzakerelerin tamamen sona ermediği ifade edilirken, Pakistan ikinci tur için ABD’den bir ön heyetin İslamabad’a ulaştığını açıkladı. Ancak İran tarafı henüz sürece katılım göstermedi.

Bu sırada ABD’nin İran’a ait bir kargo gemisine müdahale ettiği yönündeki açıklamalar, tansiyonu daha da yükseltti. Tahran yönetimi, bu gelişmenin ardından ikinci tur görüşmeler için herhangi bir planlarının olmadığını duyurdu.

Karşılıklı sert açıklamalar

Trump, yaptığı açıklamalarda İran’la anlaşmaya varılabileceğini ve gerekli ilerleme sağlanırsa İran liderleriyle görüşmeye hazır olduğunu söyledi. ABD’nin “adil bir anlaşma” teklif ettiğini savundu.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Washington’un yaklaşımını “çelişkili ve yapıcı olmayan” olarak nitelendirerek, ABD’nin İran’dan teslimiyet beklediğini ancak bunun mümkün olmadığını ifade etti.

Trump ayrıca uygulanan ablukanın İran ekonomisine ciddi zarar verdiğini öne sürerek, ülkenin günlük yüz milyonlarca dolar kaybettiğini iddia etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de ABD’nin attığı adımların diplomasiyle bağdaşmadığını belirterek, İran’ın ulusal çıkarlarını korumak adına gerekli kararları alacağını vurguladı.

ABD’de hükümetin kapalı kalması hava ulaşımını olumsuz etkilemeye devam ediyor.

Federal Havacılık İdaresi (FAA), perşembe günü yaptığı açıklamada kapanma nedeniyle ülke genelindeki 40 havalimanında uçak seferlerinin azaltılacağını duyurdu. Kararın ardından dün itibarıyla, hafta sonunu da kapsayacak şekilde çok sayıda uçuş iptal edildi.

Havayolu analistlerinin verilerine göre, yaklaşık 800’ü dün olmak üzere pazar gününe kadar bin 700’den fazla sefer iptal edildi.

GECİKMELER ÖNLENEMEDİ

İptallerle birlikte birçok yolcu, uçuşlarında saatler süren gecikmeler yaşadı. Perşembe gününden bu yana en az 4 bin 300’ü dün olmak üzere toplamda yaklaşık 7 bin uçuş ertelendi.

Yetkililer, sefer sayılarının azaltılmasının nedeninin, kapanma nedeniyle maaşları ödenemeyen federal hava trafik kontrolü ve güvenlik çalışanlarının işbaşı yapamaması olduğunu belirtti. FAA yetkilileri, kararın hava ulaşımında güvenlik zafiyeti oluşmaması amacıyla alındığının altını çizdi.

SEFERLERDEKİ AZALMA ARTABİLİR

FAA, 40 havalimanındaki sefer azalmasının hükümetin kapalı kalmaya devam etmesi durumunda kademeli olarak artacağını açıkladı. Dün 800 uçuşun iptaliyle başlayan yüzde 4’lük düşüşün, gelecek salı yüzde 6’ya, perşembe yüzde 8’e ve cuma yüzde 10’a çıkması bekleniyor.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Kongre’deki çıkmazın sürmesi halinde seferlerdeki azalma oranının yüzde 15 ila 20’ye kadar yükselebileceğini belirtti. Duffy, hükümet yeniden açıldığında hava trafik kontrolü çalışanlarının hemen görevlerine dönemeyebileceğini de ifade etti.

TRUMP’TAN “KÖPEK GİBİ HİZAYA GELİYORLAR” ÇIKIŞI

Hükümetin 39 gündür kapalı olması krizi derinleştirirken, Başkan Donald Trump Demokratlara “köpek gibi hizaya geliyorlar” diyerek bir kez daha gündeme oturdu.

Trump, Demokratların Cumhuriyetçilerle birlikte Senato’daki “filibuster” kuralının kaldırılması yönünde adım atmaktan “ölümüne korktuğunu” öne sürdü.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, “Hükümetin kapanması konusunda köpek gibi hizaya geliyorlar Cumhuriyetçiler filibusterı paramparça etmeli ve uzun süredir beklenen yüzlerce politika zaferini, örneğin kimlikle oy kullanma kuralını, hemen onaylamalı.” ifadelerini kullandı.

ABD’nin Ortadoğu’daki politikaları uzun süredir “demokrasi”, “özgürlük” ve “insan hakları” söylemleriyle meşrulaştırılıyor. Ancak sahadaki gerçeklik, bu söylemlerin ardında yatan çıkar merkezli, baskıcı ve çifte standartlı bir stratejiyi açıkça ortaya koyuyor. DEAŞ’ın doğuşu ve yükselişi de bu çerçevede ele alınmalıdır.

Örgüt bir anda ve kendiliğinden ortaya çıkmadı. Irak işgali sonrası çöken devlet yapısı, ABD’nin kurguladığı güç boşluğu ve bölgesel mühendislik politikaları bu zemini hazırladı. Bu boşluk, terör örgütlerinin “kullanışlı düşman” rolünü oynaması için elverişli hale getirildi.

ABD’nin DEAŞ’ı doğrudan kurduğu yönündeki iddialar tartışmalı olsa da, örgütü dolaylı biçimde eğitip donatan, silah akışlarını denetlemeyen, bölgeyi istikrarsızlığa sürükleyen politikaları inkâr edilemez. Suriye’deki çatışmaların derinleşmesi, İsrail’in güvenliğini merkeze alan Washington stratejisiyle yakından ilişkilidir. Çünkü ABD için Suriye meselesi hiçbir zaman sadece Suriye olmamıştır; mesele, İsrail’in bölgesel üstünlüğünü garantilemek, İran’ı çevrelemek ve Rusya’nın nüfuzunu sınırlamak olmuştur.

Bugün ABD, Şam yönetimiyle kurulabilecek olası temasları da yine kendi çıkar penceresinden değerlendirecektir. Şara’yı  muhatap alırken “reform”, “istikrar” ya da “barış” gibi kavramları dillendirecek; ancak perde arkasında Golan Tepeleri’ndeki İsrail işgalini fiilen tanıyan, İbrahim Anlaşmaları üzerinden Arap dünyasını İsrail’le normalleşmeye zorlayan baskıcı diplomasisini sürdürecektir. Washington’un mesajı açık olacaktır:

“Ya bizimle olacaksınız, ya da ‘terörle iş birliği yapan’ rejim ilan edilirsiniz.”

Bu yaklaşım, ABD dış politikasının en belirgin karakteridir. Ahlaki meşruiyet iddiası ile reel çıkarların vahşi uyumsuzluğu. Demokrasi getirme iddiasıyla yola çıkan aynı Washington yönetimi, otoriter müttefikleriyle askeri üsler kurmaktan, insan hakları ihlalleriyle anılan rejimlerle enerji anlaşmaları yapmaktan çekinmez. “Basın özgürlüğü”nü savunurken, kendi çıkarına ters düşen her haberin üzerine “gizlilik” damgası vurur.

Bugün Suriye’ye bakıldığında da aynı tablo görülmektedir. Yıkılmış şehirler, parçalanmış toplumlar, dış müdahalelerin cehenneme çevirdiği bir ülke. Ve ABD, bu yıkımın sorumluluğunu üstlenmek yerine, yeniden “çözüm mimarı” rolüne bürünmeye hazırlanıyor. Bu, yalnızca ironik değil; aynı zamanda ahlaki bir çöküştür.

ABD’nin Ortadoğu’da güvenilir bir barış aktörü olabilmesi için önce kendi geçmişiyle yüzleşmesi gerekir. Irak’ta, Libya’da, Afganistan’da ve Suriye’de bıraktığı enkazla. Aksi halde Washington’un her yeni “barış girişimi”, bir başka halkın kaderine biçilen yeni bir baskı senaryosundan ibaret olacaktır.