Son dönemde İsrail ile Lübnan arasında yaşanan yoğun çatışmalar, özellikle sivil kayıpların artmasıyla birlikte küresel ölçekte endişe yaratmıştı. ABD ile İran arasında imzalanan ateşkes anlaşmasının hemen ardından İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırı başlatması, bölgedeki dengeleri daha da karmaşık hale getirdi. Bu durum, Washington ile Tahran arasında da yeni bir gerilim başlığı oluşturdu.

Yaşanan gelişmelerin ardından ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ve Lübnan liderleriyle gerçekleştirdiği görüşmeler sonucunda geçici bir ateşkes üzerinde uzlaşı sağlandığını duyurdu. Açıklamaya göre, ateşkesin Türkiye saatiyle gece yarısı itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanıyor. Bu süreçte tarafların çatışmaları durdurarak diplomatik çözüme odaklanması bekleniyor.

Trump, yaptığı açıklamada Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile doğrudan temas kurduğunu belirtti. Görüşmelerin olumlu geçtiğini ifade eden Trump, her iki liderin de ülkeleri arasında barışın sağlanması için 10 günlük ateşkesi kabul ettiğini söyledi. Bu temasların, taraflar arasında uzun süredir görülmeyen doğrudan diplomatik iletişim açısından önemli bir adım olduğu değerlendiriliyor.

ABD yönetimi, yalnızca geçici ateşkesle yetinmeyerek kalıcı barış için de diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Trump, bu kapsamda ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’yu görevlendirdiğini açıkladı. İki ismin, askeri ve diplomatik yetkililerle birlikte İsrail ve Lübnan taraflarıyla temaslarını sürdüreceği ve kalıcı bir çözüm için çalışacağı ifade edildi.

Trump’ın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer unsur ise, daha önce farklı bölgelerde yaşanan çatışmaların çözümüne katkı sunduğunu iddia etmesi oldu. ABD Başkanı, dünya genelinde dokuz ayrı çatışmanın çözümünde rol oynadığını belirterek, İsrail-Lübnan hattındaki gerilimin de sona erdirilmesini hedeflediğini dile getirdi.

Öte yandan, İsrail ile Lübnan arasında yürütülen diplomatik temasların geçmişi oldukça sınırlı. İki ülke arasında 1993 yılından bu yana üst düzey doğrudan görüşmelerin yapılmadığı biliniyor. Ancak son gelişmelerle birlikte, Washington’da gerçekleştirilen görüşmeler bu açıdan tarihi bir önem taşıyor. Söz konusu temaslara ev sahipliği yapan isim ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio oldu.

Bölgede yaşanan çatışmaların insani boyutu ise oldukça ağır. Lübnan Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılan verilere göre, 2 Mart’tan bu yana düzenlenen saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 2 bin 196’ya ulaştı. Yaralı sayısının ise 7 bin 185 olduğu açıklandı. Hayatını kaybedenler arasında 172 çocuğun ve 260 kadının bulunması, çatışmaların siviller üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor. Ayrıca saldırılarda 93 sağlık çalışanının hayatını kaybettiği, 225 sağlık görevlisinin de yaralandığı bildirildi.

İsrail’in Lübnan’a yönelik operasyonları sırasında, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun bölgedeki askeri birlikleri ziyaret ettiği ve işgal altındaki alanlarda görüntü verdiği de basına yansımıştı. Netanyahu’nun bu ziyareti, İsrail’in sahadaki askeri varlığını ve kararlılığını göstermesi açısından önemli bir mesaj olarak yorumlandı.

Tüm bu gelişmeler ışığında, ilan edilen 10 günlük ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşüp dönüşmeyeceği merak konusu. Uzmanlar, kısa süreli ateşkeslerin genellikle taraflara nefes alma imkânı sağladığını, ancak kalıcı çözüm için daha kapsamlı siyasi anlaşmaların gerekli olduğunu vurguluyor. Bu nedenle, ABD’nin yürüttüğü diplomatik çabaların önümüzdeki süreçte belirleyici olacağı ifade ediliyor.

Sonuç olarak, Orta Doğu’daki bu yeni ateşkes girişimi, bölgedeki tansiyonu geçici olarak düşürme potansiyeli taşıyor. Ancak kalıcı barışın sağlanabilmesi için tarafların karşılıklı güven inşa etmesi ve uzun vadeli çözümler üzerinde uzlaşması gerekiyor. Önümüzdeki günler, bu ateşkesin sahada nasıl uygulanacağını ve diplomatik sürecin hangi yönde ilerleyeceğini gösterecek.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı değerlendirmede, 28 Şubat’tan bu yana bölgeyi derinden etkileyen çatışmaların ardından ilan edilen ateşkesin olumlu bir adım olduğunu ifade etti. Ancak Erdoğan, bu tür anlaşmaların yalnızca kağıt üzerinde kalmaması gerektiğini vurgulayarak, “Tahrik ve sabotajlara fırsat verilmeden ateşkesin sahada tam anlamıyla uygulanmasını temenni ediyoruz” sözleriyle sürecin hassasiyetine dikkat çekti.

Türkiye’nin uzun süredir bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik çaba sarf ettiğini belirten Erdoğan, diplomasi trafiğinin önemine de değindi. Bu süreçte Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yürüttüğü temasların, taraflar arasında diyalog kanallarının açık tutulmasına katkı sağladığı ifade edildi. Ankara yönetimi, çatışmalar boyunca hem ABD hem de İran tarafına itidal çağrısı yaparak gerilimin daha fazla tırmanmaması için girişimlerde bulunmuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamasında, ateşkese giden süreçte katkı sunan tüm aktörlere teşekkür ederek özellikle Pakistan’ın rolüne dikkat çekti. Bölgedeki dost ve müttefik ülkelerin diplomatik katkılarının önemine vurgu yapan Erdoğan, bu tür girişimlerin kalıcı barış için zemin hazırladığını belirtti. Ayrıca, yıllardır savaş ve krizlerle anılan coğrafyada artık huzur ve istikrarın hâkim olması gerektiğini ifade etti.

Türkiye’nin dış politika yaklaşımında barışın temel önceliklerden biri olduğunu yineleyen Erdoğan, ülkenin hem bölgesel hem de küresel ölçekte barışın sesi olmaya devam edeceğini söyledi. Ankara’nın bu doğrultuda diplomatik girişimlerini sürdüreceği ve gerilimlerin çözümünde aktif rol oynamaya devam edeceği mesajı verildi.

Öte yandan, ateşkes süreciyle ilgili dikkat çeken bir diğer gelişme ise İran tarafından ortaya konulan talepler oldu. Tahran yönetiminin, ABD ile yürütülen müzakerelerde kendi şartlarını içeren kapsamlı bir liste sunduğu belirtildi. Bu kapsamda İran’ın öne çıkardığı maddeler, bölgedeki askeri dengelerden ekonomik yaptırımlara kadar geniş bir alanı kapsıyor.

İran’ın sunduğu şartlar arasında Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin kendi silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde gerçekleştirilmesi, bölgedeki “direniş ekseni”ne yönelik operasyonların sona erdirilmesi ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığını tamamen çekmesi gibi kritik başlıklar yer aldı. Ayrıca İran, kendisine yönelik tüm yaptırımların kaldırılmasını ve savaş sürecinde uğradığı zararların tazmin edilmesini talep etti.

Bununla birlikte Tahran yönetimi, uluslararası alanda kendisine yönelik alınmış bazı kararların da iptal edilmesini istedi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi ve İran’a ait yurt dışındaki mali varlıkların serbest bırakılması da talepler arasında bulunuyor. İran, bu maddelerin uluslararası bağlayıcılığa sahip bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla garanti altına alınmasını şart koşuyor.

Tüm bu gelişmeler, ateşkesin kalıcılığı konusunda soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. Uzmanlar, taraflar arasındaki derin görüş ayrılıklarının devam ettiğine dikkat çekerek, sürecin kırılgan yapısına işaret ediyor. Ancak yine de ateşkesin sağlanmış olması, bölgedeki insani durumun iyileşmesi ve diplomatik çözüm yollarının güçlenmesi açısından önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkes, Orta Doğu’da yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Türkiye ise bu süreçte barıştan yana tutumunu sürdürerek, diplomasi ve diyalog çağrılarını yinelemeye devam ediyor. Önümüzdeki günlerde ateşkesin sahadaki yansımaları ve tarafların atacağı adımlar, bölgenin geleceği açısından belirleyici olacak.

İsrail basınında ve güvenlik çevrelerine yakın yayınlarda yer alan analizlerde, Türkiye’nin bölgedeki diplomatik ve siyasi ağırlığının giderek arttığı vurgulandı. Bazı yorumcular bu süreci “Türk Yürüyüşü” ifadesiyle tanımlarken, bunun İsrail açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği savunuldu.

İsrail merkezli savunma haberleri sitesi IDSF’de yayımlanan ve emekli yarbay Yaron Buskila imzasını taşıyan analizde, Türkiye’nin Gazze Barış Kurulu’na dahil edilmesi sert ifadelerle eleştirildi. Buskila, Gazze’de savaş sonrası dönemin konuşulmaya başlanmasıyla birlikte İsrail açısından yeni bir mücadelenin başladığını öne sürdü. ABD’nin Türkiye’yi sürece dahil etmesini tarafsız bir hamle olarak görmediğini belirten Buskila, bu adımın İsrail’in geleceğini etkileyebilecek stratejik bir tehdit olduğunu savundu.

Analizde, Türkiye’nin Hamas üzerinde etkili bir aktör olduğu iddiasına da yer verildi. Buskila, Ankara’nın sert söylemleri ve bölgede giderek güçlenen bir Müslüman ekseninin öncülüğünü üstlenmesi nedeniyle İsrail’in köşeye sıkıştığını ileri sürdü. Bu durum karşısında Netanyahu hükümetinin acil çözüm üretmesi gerektiğini belirten Buskila, aksi halde Tel Aviv yönetimi için sürecin geri dönülmez sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.

İsrail’in bu gelişmelere karşı sessiz kaldığını savunan emekli yarbay, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’a karşı pasif bir tutum izlediğini öne sürdü. Bu durumu İsrail’in en ciddi zaaflarından biri olarak nitelendiren Buskila, tüm itirazlara rağmen Türkiye’nin Barış Kurulu’na dahil edilmesinin İsrail’in uluslararası siyasi arenadaki etkisizliğini gözler önüne serdiğini ifade etti.

Buskila, analizinin sonunda İsrail’in hızlı ve sert adımlar atması gerektiğini vurgulayarak, Trump’ın planının Tel Aviv açısından stratejik bir hataya dönüşmemesi için gecikmeden müdahale edilmesi gerektiğini savundu. Aksi takdirde bölgede “Türk Yürüyüşü”nün süreceğini ve bunun İsrail için ağır sonuçlar doğurabileceğini iddia etti.

Öte yandan İsrail basınından Ynet, ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’ın Tel Aviv’e bir ziyaret gerçekleştireceğini yazdı. Haberde, ikilinin Netanyahu ile Refah Sınır Kapısı’nın açılması ve Gazze’nin yeniden inşası konularını ele almasının beklendiği aktarıldı. Görüşmelerde Türkiye’nin Barış Kurulu’na katılımının da gündemde olacağı ifade edildi.

Ynet’e konuşan ve hükümete yakın olduğu belirtilen bir kaynak ise Washington’un Türkiye konusunda İsrail’i hayal kırıklığına uğrattığını öne sürdü. Kaynağa göre, Netanyahu’nun Refah Sınır Kapısı’nın açılmasına karşı çıkması sonrasında ABD yönetimi Ankara’yı sürece dahil ederek Tel Aviv’e mesaj verdi. Aynı kaynak, Türkiye’nin ilerleyen dönemde uluslararası istikrar gücünde yer alıp almayacağının da belirsizliğini koruduğunu belirtti.

Gazze’deki çatışmaların ardından sağlanan ateşkes, uluslararası diplomasiyi yeniden hareketlendirdi. İsrail ve Hamas arasındaki geçici barış süreci kapsamında başlayan esir takası sürerken, ABD Başkanı Donald Trump’tan kritik bir açıklama geldi.

Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde düzenlenen Barış Zirvesi’nde konuşan Trump, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile aynı masada yer aldı. Zirve sonunda, liderler arasında “Niyet Belgesi” imzalandı.

Trump açıklamasında, “Bu anlaşma, Orta Doğu’da bugüne kadar atılmış en kapsamlı ve karmaşık barış adımı. Yıllardır yapılamayan bu anlaşmayla 3. Dünya Savaşı riskini önledik” dedi.

ABD Başkanı ayrıca esir takasına dair bilgi de verdi. “20 esirin sağ salim dönmesi büyük bir gelişme. Ancak hayatını kaybeden bazı esirlerin henüz iade edilmediğini görüyoruz. Bu nedenle ikinci aşamaya geçiyoruz, süreç devam ediyor” ifadelerini kullandı.

Gazze’deki yeniden inşa ve kalıcı barış hedefiyle başlayan bu süreç, bölgedeki tansiyonu düşürürken, uluslararası kamuoyunun da yakın takibinde.