Washington – Dünya nefesini tutmuş, Ortadoğu semalarında yankılanacak patlamaları beklerken, ABD Başkanı Donald Trump, her zamanki gibi sahneye çıktı ve beklenen şovu ertelediğini duyurdu. İran’ın enerji altyapısını bombalama tehdidini, “Tahran’ın isteği üzerine” 6 Nisan’a kadar uzattığını açıklayan Trump, mevcut müzakerelerin “çok iyi gittiğini” de eklemeyi ihmal etmedi. Ancak bu “iyi giden müzakereler” ve “Tahran’ın isteği” söylemi, akıllara ister istemez o meşhur soruyu getirdi: Acaba Trump’ın füze stoğu mu bitti, yoksa başına gelecekleri hesaplamak için biraz daha zamana mı ihtiyacı var?

WTI PETROL FİYATLARINDA DA DÜŞÜŞ

Aynı dakikalarda, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı 83 doların altına geriledi. Analistler, fiyatlardaki düşüşte Trump’ın açıklamalarının belirleyici olduğunu belirtiyor.

TRUMP: SAVAŞ “BÜYÜK ÖLÇÜDE TAMAMLANDI”

CBS News’e telefonla verdiği röportajda Trump, İran’la yürütülen savaşta hedeflere büyük ölçüde ulaşıldığını belirterek, “Savaşın büyük ölçüde tamamlandığını düşünüyorum. Donanmaları yok, iletişim araçları yok, hava kuvvetleri yok” ifadelerini kullandı.

Trump, savaşın ilk aşamada öngörülen 4-5 haftalık süreden çok daha erken sona erebileceğini ima etti. Ayrıca, Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol sağlama planlarını düşündüğünü de dile getirdi.

TRUMP SAVAŞIN HIZLA BİTTİĞİNİ SÖYLEDİ

Trump, “Bence savaş neredeyse tamamlandı. Donanmaları yok, hava kuvvetleri yok, iletişim altyapısı yok. Füzeler dağılmış durumda. İnsansız hava araçları ve üretim tesisleri de dahil birçok hedef etkisiz hâle getiriliyor” ifadelerini kullandı.

Daha önce İngiliz Daily Mail gazetesine konuşan Trump, İran’a yönelik saldırıların yaklaşık dört hafta sürebileceğini belirtmişti. Ancak CBS News’e verdiği son röportajda sürecin beklenenden çok daha hızlı ilerlediğini vurguladı.

SAVAŞ BAKANI: “YENİ BAŞLADIK”

Öte yandan, ABD’de savaş stratejileriyle ilgili açıklamalarda bulunan Savaş Bakanı Hegseth, CBS televizyonundaki “60 Minutes” programında, İran’a yönelik saldırıların henüz yükselişte olduğunu ve savaşın başladığını söyledi. Hegseth, İran’ın Başkan Trump’ın kararlılığını anlayana kadar zaman kaybedeceğini öne sürdü.

WASHINGTON POST: GERÇEK DURUM FARKLI

Washington Post tarafından aktarılan Avrupalı ve Arap yetkililer, ABD ve İsrail’in İran genelinde koordineli saldırılar başlatmasına rağmen Tahran yönetiminde herhangi bir çöküş yaşanmadığını belirtti. İsmi açıklanmayan bir yetkili, rejimin kontrolünü sürdürdüğünü ve üst düzey komutanların ortadan kaldırılması durumunda bile yerine hızlıca yeni isimler atandığını ifade etti.

Başka bir Avrupalı yetkili ise İran’ın asimetrik savaş stratejisiyle ABD’yi yıpratmayı ve gerilimi azaltmaya zorlamayı hedeflediğini söyledi. İran’ın, doğrudan ABD ordusunu yenemeyeceğinin farkında olduğunu, ancak misilleme kapasitesiyle mümkün olduğunca zarar vermeyi planladığını vurguladı.

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasındaki diplomatik görüşmeler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a yönelik bir askeri harekat başlattı. Buna karşılık İran, İsrail’e ve ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılar düzenledi. Bu saldırılarda İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Rusya’nın İddiaları

Washington Post’un isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Rusya’nın İran’a istihbarat sağladığı öne sürüldü. Haberde, Rusya’nın savaş gemileri ve uçaklar dahil ABD askeri varlıklarının konum bilgilerini İran’a ilettiği iddia edildi. İstihbaratın kapsamını ‘oldukça geniş’ olarak nitelendiren kaynaklar, Rusya’nın sağladığı hedef belirleme desteğinin boyutlarının ise net olarak bilinmediğini belirtti.

Öte yandan bazı yetkililer, Rusya’nın İran’a destek verdiğini doğrularken, Çin’in ise İran’a yardım etmediğini kaydetti.

Rusya’nın Çıkarları

Washington Post’a göre, Rusya, ABD ile İran arasındaki çatışmanın uzun sürmesini kendi çıkarına görüyor. Savaş nedeniyle yükselen petrol fiyatları Rusya’ya ekonomik avantaj sağlarken, ABD ve Avrupa’nın dikkatinin Ukrayna’dan İran’a kayması da Kremlin’in işine yarıyor. Konuyla ilgili olarak Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, CIA ve ABD Savunma Bakanlığı yorum talebini reddetti.

Ortadoğu bir kez daha ateşin kıyısında. Bir kez daha bombaların gölgesinde, bir kez daha güç hesaplarının kirli satranç tahtasında insan hayatı piyon gibi sürülüyor.

Ortadoğu’da yine aynı senaryo sahnede. Aynı aktörler. Aynı yalanlar. Aynı gözyaşı. Ve yine ölen çocuklar…

Gazze Şeridi’nde dünyanın gözleri önünde çocuklar öldürüldü. Oyuncaklarının başında, annelerinin kucağında, uykularının en masum yerinde bombalarla parçalandılar. O çocukların suçu neydi? Bir topun peşinden koşmak mı? Bir sabaha uyanmayı umut etmek mi?

Bugün aynı karanlık el, aynı zihniyet, aynı pervasızlık bu kez İran semalarında kendini gösteriyor. Saldırılarda sivillerin ve çocukların hayatını kaybettiğine dair haberler, bu savaşın gerçek yüzünü bir kez daha ortaya koyuyor:

Bu savaş, güvenlik savaşı değildir.

Bu savaş, güç savaşıdır.

Bu savaş, çıkar savaşıdır.

ABD, yıllardır dünyaya aynı masalı anlatıyor: “Nükleer tehdit.”

Oysa tarih bize başka bir gerçeği anlatıyor.

Irak’ta da aynı yalan söylendi. “Kitle imha silahları var” dediler. Sonra ne oldu? O silahlar hiçbir zaman bulunamadı. Ama Irak’ın petrolü bulundu. Irak’ın kaynakları bulundu. Irak’ın geleceği çalındı.

Bugün İran üzerinden sahnelenen gerilim de aynı senaryonun yeni perdesidir.

Çünkü mesele nükleer değildir.

Mesele petroldür.

Mesele doğalgazdır.

Mesele, Ortadoğu’nun damarlarına hükmetme meselesidir.

Ve bu kirli denklemin merkezinde, bölgeyi sürekli ateşin içinde tutarak kendi güvenlik doktrinini genişleten bir devlet vardır: İsrail.

Benjamin Netanyahu yönetimi, yıllardır krizle beslenen bir siyaset yürütmektedir. Çünkü savaş, onların en güçlü kalkanıdır. Kaos, onların en güvenli zırhıdır.

Dün Gazze’yi bombaladılar.

Bugün İran’ı hedef alıyorlar.

Çünkü dikkatler başka yere kaydıkça, işgal görünmez olur.

Çünkü dünya başka yangınlara bakarken, gerçek yangının üzeri örtülür.

Bu yalnızca bir askeri operasyon değil, aynı zamanda bir algı operasyonudur.

Öte yandan uluslararası siyasetin karanlık koridorlarında dolaşan dosyalar, ilişkiler ve iddialar da bu güç mücadelelerinin gölgesini büyütmektedir. Özellikle Donald Trump döneminde tartışılan bağlantılar, Jeffrey Epstein dosyaları ve istihbarat savaşlarına dair iddialar, küresel güç ilişkilerinin ne kadar karmaşık ve sert olduğunu göstermektedir.

Bu düzen, şeffaf bir düzen değildir.

Bu düzen, güçlü olanın haklı sayıldığı bir düzendir.

Ama bu karanlığın içinde bir ülke vardır ki, o ülke ateşi büyüten değil, söndürmeye çalışan taraftır.

O ülke Türkiye’dir.

Recep Tayyip Erdoğan’ın çağrısı bu yüzden tarihseldir. Çünkü Türkiye bilir ki bu coğrafyada bir çocuğun gözyaşı, bütün insanlığın yenilgisidir.

Bugün mesele yalnızca İran değildir.

Bugün mesele yalnızca Gazze değildir.

Bugün mesele, insanlığın vicdanıdır.

Ya dünya, güçlünün hukukuna boyun eğecektir…

Ya da mazlumun yanında duracaktır.

Tarih, her şeyi yazar.

Ama en çok şunu yazar:

Kim bombaladı?

Kim sustu?

Ve kim direndi?

İki ülke arasındaki savaşı bitirmek için ABD’nin hazırladığı 28 maddelik plan tartışılmaya devam ederken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den yeni açıklamalar geldi.

Putin,  Karadeniz’de yaşanan son gelişmelere ve Ukrayna barış görüşmelerine ilişkin konuştu.

UKRAYNA’YA YÖNELİK SALDIRILAR ARTIRILACAK

Karadeniz’deki gemi saldırılarını hatırlatan Putin, şunları kaydetti:

Rusya, tankerlere yapılan saldırılara karşılık Ukrayna limanlarına ve bu limanlara giren gemilere yönelik saldırılarını genişletecek.

“AVRUPA SAVAŞ İSTİYORSA HAZIRIZ”

Avrupa’nın taleplerini Rusya’nın kabul etmesinin mümkün olmadığını belirten Putin, “Onların amacı barış değiş, savaşın tarafındalar” ifadelerini kullandı.

Olası savaş ihtimaline de değinen Putin, “Biz savaş istemiyoruz ama Avrupa savaşmak istiyorsa biz şimdi hazırız” dedi.

RUS TANKERLERİNE SALDIRI

Ukrayna, Karadeniz açıklarında ilerleyen Rus petrol tankerleri KAIRO ve VIRAT’a saldırı düzenlemişti.

Saldırıya dair görüntüler Ukrayna istihbaratı tarafından yayınlanmışı.

ABD’nin Ortadoğu’daki politikaları uzun süredir “demokrasi”, “özgürlük” ve “insan hakları” söylemleriyle meşrulaştırılıyor. Ancak sahadaki gerçeklik, bu söylemlerin ardında yatan çıkar merkezli, baskıcı ve çifte standartlı bir stratejiyi açıkça ortaya koyuyor. DEAŞ’ın doğuşu ve yükselişi de bu çerçevede ele alınmalıdır.

Örgüt bir anda ve kendiliğinden ortaya çıkmadı. Irak işgali sonrası çöken devlet yapısı, ABD’nin kurguladığı güç boşluğu ve bölgesel mühendislik politikaları bu zemini hazırladı. Bu boşluk, terör örgütlerinin “kullanışlı düşman” rolünü oynaması için elverişli hale getirildi.

ABD’nin DEAŞ’ı doğrudan kurduğu yönündeki iddialar tartışmalı olsa da, örgütü dolaylı biçimde eğitip donatan, silah akışlarını denetlemeyen, bölgeyi istikrarsızlığa sürükleyen politikaları inkâr edilemez. Suriye’deki çatışmaların derinleşmesi, İsrail’in güvenliğini merkeze alan Washington stratejisiyle yakından ilişkilidir. Çünkü ABD için Suriye meselesi hiçbir zaman sadece Suriye olmamıştır; mesele, İsrail’in bölgesel üstünlüğünü garantilemek, İran’ı çevrelemek ve Rusya’nın nüfuzunu sınırlamak olmuştur.

Bugün ABD, Şam yönetimiyle kurulabilecek olası temasları da yine kendi çıkar penceresinden değerlendirecektir. Şara’yı  muhatap alırken “reform”, “istikrar” ya da “barış” gibi kavramları dillendirecek; ancak perde arkasında Golan Tepeleri’ndeki İsrail işgalini fiilen tanıyan, İbrahim Anlaşmaları üzerinden Arap dünyasını İsrail’le normalleşmeye zorlayan baskıcı diplomasisini sürdürecektir. Washington’un mesajı açık olacaktır:

“Ya bizimle olacaksınız, ya da ‘terörle iş birliği yapan’ rejim ilan edilirsiniz.”

Bu yaklaşım, ABD dış politikasının en belirgin karakteridir. Ahlaki meşruiyet iddiası ile reel çıkarların vahşi uyumsuzluğu. Demokrasi getirme iddiasıyla yola çıkan aynı Washington yönetimi, otoriter müttefikleriyle askeri üsler kurmaktan, insan hakları ihlalleriyle anılan rejimlerle enerji anlaşmaları yapmaktan çekinmez. “Basın özgürlüğü”nü savunurken, kendi çıkarına ters düşen her haberin üzerine “gizlilik” damgası vurur.

Bugün Suriye’ye bakıldığında da aynı tablo görülmektedir. Yıkılmış şehirler, parçalanmış toplumlar, dış müdahalelerin cehenneme çevirdiği bir ülke. Ve ABD, bu yıkımın sorumluluğunu üstlenmek yerine, yeniden “çözüm mimarı” rolüne bürünmeye hazırlanıyor. Bu, yalnızca ironik değil; aynı zamanda ahlaki bir çöküştür.

ABD’nin Ortadoğu’da güvenilir bir barış aktörü olabilmesi için önce kendi geçmişiyle yüzleşmesi gerekir. Irak’ta, Libya’da, Afganistan’da ve Suriye’de bıraktığı enkazla. Aksi halde Washington’un her yeni “barış girişimi”, bir başka halkın kaderine biçilen yeni bir baskı senaryosundan ibaret olacaktır.

Türkiye’nin de arabuluculuğuyla devam eden ateşkes görüşmelerinden olumlu sonuç çıktı.

Taraflar Gazze’de ateşkese vardı.

Ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşılayan dünya liderleri, anlaşmada yoğun diplomasi trafiği yürüten Türkiye’ye teşekkürlerini iletti.

Bu kapsamda Gazze Şeridi’ndeki savaşı sona erdirmek amacıyla Mısır’da 13 Ekim’de uluslararası zirve düzenleneceği duyuruldu.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın eş başkanlığında ve 20’den fazla ülkeden liderlerin katılımıyla “Şarm eş-Şeyh Barış Zirvesi” adlı uluslararası zirve düzenleneceği bildirildi.

Son dakika gelişmesine göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Gazze Zirvesi’ne katılmak üzere yarın Mısır’ın Şarm El-Şeyh şehrine gidecek.

Zirvenin, Gazze Şeridi’ndeki savaşı sona erdirmeyi, Orta Doğu’da barış ve istikrarın sağlanması yönündeki çabaları pekiştirmeyi, bölgesel güvenlik ve istikrar için yeni bir sayfa açmayı amaçladığı vurgulandı.

Uluslararası zirvenin, Trump’ın bölgede barışı sağlama ve dünya genelinde çatışmalara son verme yönündeki vizyonu ve gayreti kapsamında düzenleneceği aktarıldı.

GAZZE’DE ATEŞKES VE ESİR TAKASI ANLAŞMASI

ABD Başkanı Trump, 9 Ekim’de Mısır’da devam eden müzakerelerde İsrail ile Hamas’ın, Gazze’de ateşkes planının ilk aşamasını onayladığını duyurmuştu.

Müzakerelerin yapıldığı Mısır’da anlaşma imzalanırken, İsrail hükümetinin onayıyla 10 Ekim’in ilk saatlerinde anlaşma yürürlüğe girmişti.

İsrail ordusunun anlaşmada belirtildiği üzere “sarı hat”ta çekilmesinin ardından Gazze Şeridi’nde ateşkesin aynı gün 12.00 itibarıyla devreye girdiği açıklanmıştı.

İsrail’in Gazze Şeridi’ne 8 Ekim 2023’ten ateşkes anlaşmasına kadar geçen sürede düzenlediği saldırılarda 67 bin 682 kişi hayatını kaybetmiş, 170 bin 33 kişi de yaralanmıştı.

Gece-gündüz demeden süren saldırılarda çocuk ve kadınlar başta olmak üzere savunmasız olan halk katlediliyor.

Bu süreçte hastanelere de bomba yağıyor. İsrail, hemen her gün Gazze’deki hastanelere saldırarak acı bilançoyu artırıyor.

Gazze’de savaş suçu işleyen İsrail’de gözler ise Başbakan Netanyahu’ya çevrildi..

İsrail’de Netanyahu’ya baskı var

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 7 Ekim saldırıları nedeniyle her geçen gün artan eleştirilere maruz kalıyor.

Hem İsrail içinden hem de dünya kamuoyundan, görevi bırakması için Netanyahu’ya baskılar artıyor.

Netanyahu’nun görevden alınması tartışılıyor

İsrail’in Kanal 13 televizyonunun haberine göre, Başbakan Netanyahu’nun geleceği, Gazze savaşıyla birlikte Likud Partisinden bakanlar ve milletvekilleri arasında da tartışılmaya başlandı.

Likud üyesi bakanlar ve milletvekillerinin, Netanyahu’dan güvenoyunu çekerek başbakanlıktan düşürmeyi ve yeni bir liderle yola devam etmeyi görüştüğü aktarıldı.

Ayrıca bu konunun muhalefet liderleri tarafından da istişare edilmeye başlanmasının durumun ciddiyetini gösterdiğine işaret edildi.

Likud milletvekillerinin neden böyle bir tutum içine girdiğine de değinilen haberde, Netanyahu’nun partinin başında kalması ve gelecek seçimlerde hezimete uğraması durumunda söz konusu milletvekillerinin birçoğunun artık siyasi sistemin önemli bir parçası olamayacakları öngörüsüyle hareket ettiği kaydedildi.

“Karmaşık siyasi bir adım”

Haberde, dolayısıyla bir grup milletvekilinin Gazze’deki savaşın tamamlanmasının ardından güvenoyunu çekme yönünde adım atma olasılığını incelediği ifade edildi.

Böyle bir durumda hükümete, seçimlerde aday olmayacak, Likud içinden öne çıkan bir ismin başkanlık etmesinin beklendiği aktarılan haberde, Netanyahu’nun bu girişimi engellemek için yeterli zamanı olacağı için bu durum “karmaşık bir siyasi adım” olarak nitelendirildi.

Son anketlere göre, Netanyahu ve partisi güç kaybetti

İsrail’deki son kamuoyu yoklamaları, Netanyahu ve lideri olduğu Likud Partisinin güç kaybettiğini, buna karşılık Ulusal Birlik Partisi ve lideri Benny Gantz’ın yükselişte olduğunu gösteriyor.