Küresel Ekonomi Üzerindeki Etkiler

Bakan Şimşek, savaşın dünya ekonomisi üzerinde derin etkiler yarattığını belirterek, bu tür şokların etkisinin kısa sürede ortadan kalkmayacağını vurguladı. Küresel enflasyonun yeniden yükseliş riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Şimşek, özellikle enerji fiyatlarının seyrinin belirleyici olacağını dile getirdi. Petrol fiyatlarının yeniden 110 doların üzerine çıkması ve doğalgaz fiyatlarında artış yaşanması durumunda, hem enflasyonun yükselebileceğini hem de büyümenin yavaşlayabileceğini ifade etti.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde küresel ölçekte resesyon riskinin artabileceğini belirten Şimşek, daha uzun süreli ve kalıcı fiyat artışlarının ise stagflasyon gibi daha ciddi ekonomik sorunlara yol açabileceğini söyledi. Şimşek, bu nedenle ateşkesin korunmasının ve kalıcı bir barışın sağlanmasının büyük önem taşıdığını dile getirdi.

Türkiye’nin Eşel Mobil Hamlesi

Türkiye’nin bu süreçte aldığı önlemlere de değinen Mehmet Şimşek, özellikle akaryakıt fiyatlarını dengelemek amacıyla uygulanan eşel mobil sisteminin önemine dikkat çekti. Birçok ülkenin benzer bir adım atmadığını belirten Şimşek, Türkiye’nin bütçe imkanlarını kullanarak vatandaş üzerindeki yükü hafiflettiğini ifade etti.

Verdiği örneklerle durumu somutlaştıran Şimşek, eğer bu sistem devreye alınmamış olsaydı motorinin litre fiyatının 103 liraya, benzinin ise 78 liraya kadar çıkabileceğini söyledi. Ancak mevcut uygulama sayesinde fiyatların sırasıyla 86 ve 64 lira seviyelerinde tutulduğunu belirtti. Bu durumun, kamu maliyesinin güçlü yapısı sayesinde mümkün olduğunu vurgulayan Şimşek, “Bütçede tamponumuz olduğu için bu tür şokları daha etkin yönetebiliyoruz” dedi.

Türkiye Ekonomisinin Direnci

Şimşek, Türkiye ekonomisinin küresel şoklara karşı görece daha dirençli bir performans sergilediğini ifade etti. Türkiye’nin bir enerji ithalatçısı olmasına ve coğrafi olarak çatışma bölgesine yakın bulunmasına rağmen, finansal piyasalardaki etkinin sınırlı kaldığını belirtti. Özellikle borsadaki dalgalanmanın diğer ülkelere kıyasla daha düşük seviyede olduğunu dile getiren Şimşek, bunun Türkiye ekonomisinin dayanıklılığını gösterdiğini söyledi.

Olası Senaryolara Karşı Hazırlık

Ekonomik belirsizliklerin devam etmesi ihtimaline karşı hazırlıklı olduklarını belirten Mehmet Şimşek, farklı senaryolara yönelik çeşitli politika araçlarının hazır olduğunu ifade etti. Savaşın başlamasının hemen ardından Finansal İstikrar Komitesi’nin toplandığını hatırlatan Şimşek, piyasalardaki ani dalgalanmaların kontrol altına alınması için hızlı adımlar attıklarını söyledi.

Bu kapsamda Sermaye Piyasası Kurulu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çeşitli tedbirlerin devreye alındığını belirten Şimşek, temel amacın piyasaların sağlıklı işleyişini korumak olduğunu vurguladı. Şokların uzun sürmesi halinde ise daha farklı araçların kullanılabileceğini sözlerine ekledi.

Rezervler ve Kur Politikası

Türkiye’nin döviz rezervlerine ilişkin de bilgi veren Şimşek, yaklaşık 162 milyar dolarlık bir rezerv büyüklüğüne ulaşıldığını ve bunun geçmiş dönemlere kıyasla oldukça güçlü bir seviyeye işaret ettiğini söyledi. Rezervlerde yaşanan son düşüşün önemli bir kısmının altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklandığını belirten Şimşek, önümüzdeki süreçte rezervlerin yeniden artış göstereceğini öngördüklerini ifade etti.

Kur politikasıyla ilgili olarak ise dengeli bir yaklaşım benimsendiğini belirten Şimşek, sürecin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından dikkatle yönetildiğini söyledi. Vatandaşların dövize olan talebinin sınırlı kaldığını, buna karşın altına yönelimin arttığını da sözlerine ekledi.

Enflasyon ve Büyüme Beklentileri

Enflasyon beklentilerinde savaşın etkisiyle bir miktar bozulma yaşanabileceğini belirten Mehmet Şimşek, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde doğrudan etkili olduğunu ifade etti. Daha önce yıl sonu için yüzde 20’nin biraz altında bir enflasyon öngördüklerini hatırlatan Şimşek, mevcut gelişmelerin bu tahmin üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğunu söyledi.

Buna karşın, kira ve eğitim gibi kalemlerde beklenen düşüşler ile kurdaki göreceli istikrarın enflasyonu dengeleyebileceğini ifade etti. Ateşkesin kalıcı hale gelmesi durumunda ise piyasalardaki olumsuz beklentilerin abartılı kalabileceğini dile getirdi.

Turizm ve Vergi Politikaları

Şimşek, Türkiye’nin turizm açısından güçlü bir konumda olduğunu ve bölgedeki gelişmeler nedeniyle turist akışının Türkiye’ye yönelme ihtimalinin bulunduğunu belirtti. Özellikle yaz aylarıyla birlikte turizm gelirlerinde artış beklediklerini ifade etti.

Vergi politikalarına ilişkin olarak ise stopaj oranlarında bir artış planlanmadığını açıkça dile getiren Şimşek, vergi sisteminin daha adil ve etkin hale getirilmesi için çalışmaların sürdüğünü söyledi. Ayrıca kamuoyunda zaman zaman gündeme gelen vergi affı benzeri bir yapılandırmanın da söz konusu olmadığını vurguladı.

Türkiye’nin Şoklara Karşı Gücü

Konuşmasının sonunda Türkiye ekonomisinin dış şoklara karşı güçlü bir dayanıklılık gösterdiğini yineleyen Mehmet Şimşek, hem kamu maliyesi hem de politika araçları açısından hazırlıklı olduklarını ifade etti. Zorluk yaşayan sektörlere destek vermeye devam edeceklerini belirten Şimşek, ekonomik dönüşüm sürecinin diyalog içinde yürütüleceğini sözlerine ekledi.

Uluslararası Para Fonu (IMF), 4. Madde konsültasyonu kapsamında IMF personelinin ülkeye ziyareti sonunda elde edilen ön bulguları paylaştı.

“TÜRKİYE’DE ENFLASYONLA MÜCADELEDE İLERLEME VAR”

IMF’den yapılan açıklamada, yetkililerin büyümeyi korurken enflasyonu düşürme taahhüdünün önemli başarılar getirdiği, bunların enflasyonun kademeli düşüşü, liraya güvenin artması ve rezervlerin güçlenmesi olduğu aktarıldı.

Büyümenin sağlam kaldığı ve risklerin halen yüksek olmasına rağmen geçen yıla göre azaldığı belirtilen açıklamada, güçlü politikaların kilit rol oynadığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) reel faiz oranlarını yüksek tutmak ve finansal riskleri kontrol altına almak için çeşitli araçlar kullanırken bu yıl bütçe açığındaki azalışın enflasyonu dizginlediği kaydedildi.

Açıklamada, dezenflasyonun yavaş hızının, ekonominin, yatırımcı davranışları, küresel risk iştahı veya enerji fiyatlarından kaynaklanan şoklara karşı savunmasız olduğu dönemi uzattığı ve bu gecikmenin istikrara somut maliyetler ile riskler getirdiği ifade edildi.

Daha istikrarlı ve sürdürülebilir bir yola doğru ilerlerken önceliğin maliye politikalarının gelir odaklı sıkılaştırılmasına, daha sıkı para politikasına ve ihtiyatlı gelir politikalarına verilmesi gerektiği belirtilen açıklamada, bu politika karışımının kısa vadeli büyümeyi yavaşlatabileceği, özellikle işgücü ve ürün piyasalar ile rekabetçiliği ve kapsayıcılığı artırmaya yönelik yasal çerçeveler gibi tamamlayıcı yapısal reformlar ve en savunmasız kesimleri korumaya yönelik önlemlerin bu etkileri dengelemeye, Türkiye’nin büyüme potansiyelini artırmaya ve büyümeyi daha kapsayıcı hale getirmeye yardımcı olabileceği aktarıldı.

“İHTİYATLI EKONOMİK POLİTİKALAR ÖNEMLİ BAŞARILAR SAĞLADI”

Açıklamada, bütçe açığındaki azalış, enflasyondaki düşüş, pozitif reel faiz oranları, liraya olan güven, büyüme, cari açık ve rezervlerdeki iyileşme gibi göstergelere işaret edilerek, “İhtiyatlı ekonomik politikalar önemli başarılar sağladı.” değerlendirmesinde bulunuldu.

IMF’nin açıklamasında, “Kısa vadede, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) büyümesinin sağlam kalmaya ve enflasyonun kademeli olarak düşmeye devam etmesi bekleniyor.” ifadeleri yer aldı.

Ülke ekonomisinin bu yıl yüzde 3,5 büyümesinin beklendiği belirtilen açıklamada, düşen politika faizleri ve daha az sıkı bir mali duruşun 2026’da talebi destekleyeceği, bunun sonucunda artan yatırım ve tüketimin büyümeyi yüzde 3,7’ye çıkaracağı kaydedildi.

Açıklamada, 2025 sonu enflasyonunun yüzde 33 olmasının beklendiği belirtilerek, ileriye bakıldığında, ılımlı ücret artışı ve enflasyonun düşmesiyle birlikte azalan ataletin enflasyonu kademeli olarak düşüreceği aktarıldı.

Fonun açıklamasında, enflasyonu TCMB hedefleriyle uyumlu hale getirmek ve şoklara karşı dayanıklılığı artırmak için ek politika çabasının gerektiği vurgulandı.

Dezenflasyonun hızlandırılması ve risklerin azaltılması için bu yılki mali konsolidasyonun sürdürülmesi gerektiği belirtilen açıklamada, gelir artırıcı önlemler ve harcama kesintilerinin önemine işaret edildi.

“TÜRKİYE’NİN PARA POLİTİKASI ÇERÇEVESİ BAŞARILI”

Açıklamada, Türkiye’nin para politikası çerçevesi önemli başarılar sağladığı, bununla birlikte içinde bulunulan ortamın zorlu olduğu ve birden fazla aracın kullanılmasının TCMB’nin iletişimini ve enflasyon beklentilerinin oluşumunu karmaşık hale getirdiği ifade edildi.

IMF’nin açıklamasında, TCMB’nin enflasyon hedeflerine ulaşılmasının politika faizine sağlam şekilde odaklanan bir çerçeveyle desteklenen daha yüksek reel faiz oranlarını gerektirdiği kaydedildi.

Açıklamada, kur politikasının enflasyon beklentilerini bozabilecek aşırı oynaklığı yumuşatmaya odaklanması gerektiği aktarıldı.

Finans sektörü sağlıklı kalmaya devam ettiği ve yetkililerin piyasa stresi durumunda hızlı ve kararlı biçimde harekete geçme becerisini gösterdiği belirtilen açıklamada, riskler genel olarak daha düşük olsa da döviz likiditesi risklerinin izlenmesi gerektiği, yetkililerin denetim çerçevelerini güçlendirmek için son dönemde kaydedilen ilerlemenin üzerine koyarak devam etmesi gerektiği ifade edildi.