Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
İsrail’den gelen askeri baskılara rağmen diplomasi seçeneğini ön planda tutan Trump yönetimi, Türkiye’nin arabuluculuğunda İstanbul’da yapılması planlanan İran görüşmeleri için hazırlıklarını sürdürüyor. Kritik buluşmada hem İran’ın nükleer programı hem de olası askeri senaryolar masada olacak.
Washington ile Tahran arasında aylardır devam eden ve İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı hedefleyen müzakereler, yeni bir eşikten geçiyor. ABD Başkanı Donald Trump, yeniden göreve gelmesinin ardından üçüncü kez İran’la bir nükleer anlaşma zemini ararken, gözler Cuma günü İstanbul’da gerçekleştirilmesi planlanan toplantıya çevrildi. ABD yönetimi, bölgedeki askeri varlığını artırarak, iç protestolar ve uluslararası izolasyon nedeniyle zayıfladığı değerlendirilen İran karşısında elini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Diplomasi ve caydırıcılık birlikte yürütülüyor
ABD, Körfez bölgesinde oluşturduğu güçlü askeri yığınakla müzakere masasına otururken, yetkililer bu hamlenin İran’a karşı ciddi bir caydırıcılık unsuru oluşturduğunu savunuyor. Washington, yeni diplomatik girişimlerin samimi olduğunu belirtse de, Tahran cephesinde geçmişte yaşanan deneyimlerden kaynaklanan derin bir güvensizlik dikkat çekiyor. İranlı kaynaklar, önceki görüşmelerin çatışmayla sonuçlandığını hatırlatarak, Trump’ın Haziran ayında İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırı kararını örnek gösteriyor.
İstanbul’da kritik temas
Bölgedeki tansiyonu düşürmek amacıyla Türkiye, Katar ve Mısır’ın yoğun bir diplomasi trafiği yürüttüğü belirtiliyor. Bu temasların sonucunda, Cuma günü İstanbul’da kritik bir toplantı yapılması planlanıyor. Türkiye Dışişleri Bakanı’nın bazı Arap ülkelerini gözlemci olarak sürece dahil ettiği aktarılıyor. ABD’yi temsilen Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner’ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile bir araya gelmesi bekleniyor. ABD’li yetkililer, görüşmelerin olası bir sürpriz askeri saldırının parçası olmadığı konusunda ısrarcı.
İsrail’den savaş baskısı
Diplomatik süreç devam ederken, İsrail cephesinden gelen askeri seçenek vurgusu dikkat çekiyor. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in Washington’a giderek ABD’li mevkidaşı Orgeneral Dan Caine’e olası bir çatışmaya ilişkin saldırı ve savunma planları sunduğu öğrenildi. Üst düzey bir ABD’li yetkili, saldırı konusunda en ısrarcı tarafın İsrail olduğunu belirterek, Trump’ın bu yaklaşımı paylaşmadığını ifade etti. İsrail’in, sınırlı operasyonlar yerine daha kapsamlı askeri planlar üzerinde durduğu belirtiliyor.
Trump askeri seçeneğe mesafeli
Haziran ayında İran’ın nükleer faaliyetlerini “yakın ve meşru tehdit” olarak tanımlayan Trump’ın tutumunda değişiklik olduğu değerlendiriliyor. Mevcut koşullarda askeri seçeneğin doğru olmadığı görüşünü savunan Trump’a yakın isimler, Başkan’ın şu aşamada saldırıdan yana olmadığını dile getiriyor. Trump her ne kadar bölgeye güçlü askeri unsurlar gönderdiğini vurgulasa da, diplomasiye açık olduğu mesajını vermeye devam ediyor.
İran’dan net tutum
Tahran yönetimi, İstanbul’daki görüşmelerde yalnızca nükleer programın ele alınacağını, füze kapasitesi gibi ek başlıkların gündeme gelmesine sıcak bakmadığını açıkladı. Arabulucu ülkelerden kıdemli bir yetkili ise sürecin kırılganlığına dikkat çekerek, İran’ın somut önerilerle masaya gelmemesi halinde ciddi sonuçlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Ankara’nın önceliği: Savaşın önlenmesi
ABD ile İran arasında yaşanabilecek olası bir askeri çatışma, sınır komşusu olan Türkiye’yi de doğrudan etkiliyor. Böyle bir senaryonun sınır güvenliği, göç hareketleri ve enerji arzı açısından ciddi riskler doğurabileceği vurgulanıyor. Ankara’nın temel hedefinin bölgede yeni bir savaşın önüne geçmek olduğu ve bu doğrultuda diplomatik kanalları açık tutarak taraflara itidal çağrısı yaptığı ifade ediliyor.
