Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
Hürmüz Boğazı üzerinden geçişlerin yeniden açılmasına ilişkin dikkat çeken bir açıklama geldi. Abbas Arakçi, ateşkes sonrası yaptığı değerlendirmede, belirli koşullar altında boğazdan geçişlerin geçici olarak mümkün olacağını duyurdu. Buna göre, iki hafta boyunca gemi trafiği, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon sağlanması ve bazı teknik şartların yerine getirilmesi halinde sürdürülebilecek.
Son dönemde bölgede yaşanan gerilim, küresel ölçekte enerji piyasalarını ve jeopolitik dengeleri doğrudan etkiledi. Amerika Birleşik Devletleri ile İsrail’in, Washington ve Tahran arasında süren diplomatik görüşmelere rağmen 28 Şubat tarihinde İran’a yönelik askeri operasyon başlatması, tansiyonun hızla yükselmesine neden oldu. Söz konusu saldırılar, İran yönetiminde ciddi kayıplara yol açtı. İran’ın dini lideri Ali Hamaney başta olmak üzere üst düzey birçok ismin hayatını kaybettiği bildirildi.
Bu gelişmelerin ardından İran, yalnızca İsrail’i değil, aynı zamanda ABD’nin bölgedeki askeri varlığını da hedef alan bir karşılık verdi. Özellikle Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerde bulunan Amerikan üslerine yönelik saldırılar, çatışmanın bölgesel bir krize dönüşmesine yol açtı. İran’ın bu hamlesi, Basra Körfezi çevresindeki güvenlik dengelerini ciddi şekilde sarstı.
Yaşanan askeri gerilimlerin en kritik sonuçlarından biri ise Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapatılması oldu. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu stratejik geçiş noktasının kapanması, küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmalara neden oldu. Özellikle Brent petrol fiyatlarında kısa süre içinde sert yükselişler görüldü. Enerji arzına yönelik belirsizlik, uluslararası piyasalarda endişe yaratırken, birçok ülke alternatif tedarik yolları arayışına girdi.
Ancak ABD ve İsrail ile İran arasında sağlanan geçici ateşkes, bölgede sınırlı da olsa bir rahatlama sağladı. Bu ateşkesin ardından İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’na ilişkin yeni bir düzenleme kararı aldı. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yaptığı yazılı açıklamada, diplomatik süreçte katkı sağlayan Pakistan yönetimine de teşekkür etti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in yürüttüğü diplomatik girişimlerin, taraflar arasındaki iletişimi kolaylaştırdığı ifade edildi.
Arakçi açıklamasında, İran’a yönelik saldırıların tamamen durdurulması halinde ülkenin savunma amaçlı askeri operasyonlarını sonlandıracağını belirtti. Bununla birlikte, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin tamamen serbest bırakılmadığı, aksine belirli kurallara bağlandığı vurgulandı. İki haftalık süre boyunca geçerli olacak bu uygulama kapsamında, uluslararası gemilerin İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde hareket etmesi gerekecek. Ayrıca teknik bazı sınırlamaların da geçerli olacağı ifade edildi.
Bu karar, küresel enerji piyasaları açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Boğazın kısmen de olsa yeniden açılması, petrol arzına yönelik endişeleri bir miktar azaltabilir. Ancak uygulamanın geçici olması ve sıkı denetim şartlarına bağlı kalması, risklerin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Uzmanlara göre, bölgede kalıcı bir istikrarın sağlanabilmesi için yalnızca askeri değil, diplomatik çözümlerin de güçlendirilmesi gerekiyor. Aksi halde, Hürmüz Boğazı gibi stratejik noktaların yeniden kapanması ihtimali, küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler yaratmaya devam edebilir.
