Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
Türkiye’de ekmek tüketiminde daha sağlıklı bir modele geçiş için önemli bir adım atıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından başlatılan ve Sağlık Bakanlığı tarafından desteklenen “Tam Buğday Ekmeği Yaygınlaştırma Kampanyası” ile ekmek üretiminde tam buğday unu oranının en az yüzde 70’e çıkarılması hedefleniyor.
Yeni düzenlemeye göre, ekmeğin koyu görünmesini sağlamak için kullanılan kavrulmuş malt unu gibi katkıların kullanılmaması planlanıyor. Böylece tüketicilerin daha besleyici ve doğal içerikli ekmeğe erişmesi amaçlanıyor.
Pilot uygulama Konya’da başladı
Proje ilk olarak pilot il seçilen Konya’daki kamu kurumlarının yemekhanelerinde uygulanmaya başlandı. Bir yıl sürecek pilot uygulamanın ardından sistemin Türkiye genelinde yaygınlaştırılması öngörülüyor. İlk aşamada kamu yemekhanelerinde sunulan ekmeklerin yaklaşık yüzde 80’inin tam buğday unundan üretilmiş olması planlanıyor.
Kampanya, Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) tarafından düzenlenen uluslararası kongrede kamuoyuna duyuruldu.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nden Ahmet Güngör, Türkiye’de ekmeğin günlük beslenmede çok büyük bir yer tuttuğunu belirterek, günlük enerji ihtiyacının yaklaşık yarısının ekmek ve tahıl ürünlerinden karşılandığını ifade etti. Güngör, kişi başına yıllık ekmek tüketiminin yaklaşık 200 kilogram seviyesinde olduğunu, ancak bu tüketimin büyük bölümünün besin değeri düşük beyaz undan yapılan ekmeklerden oluştuğunu söyledi.
Geçmişte tam buğday ekmeğinin daha yaygın tüketildiğini hatırlatan Güngör, bugün bu oranın yüzde 5–10 seviyesine kadar gerilediğini ve kampanya ile bu oranın yeniden artırılmasının hedeflendiğini vurguladı.
Sağlık ve ekonomi açısından önemli kazanımlar
Uzmanlara göre tam buğday ekmeğinin yaygınlaştırılması sadece bireysel sağlık açısından değil, ülke ekonomisi açısından da önem taşıyor. Araştırmalar, tam tahıllı ürünlerin kronik hastalık riskini azaltarak sağlık harcamalarının düşmesine katkı sağladığını ortaya koyuyor. Bu nedenle Çin ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkeler de benzer politikalar uyguluyor.
Ayrıca beyaz un üretimi sırasında buğdayın önemli bölümlerinin ayrılması nedeniyle milyonlarca tonluk ekonomik kayıp oluşuyor. Türkiye’de her yıl yaklaşık 8 milyon ton un ekmek üretiminde kullanılırken, yaklaşık 2,5 milyon tonluk kepek ve rüşeym farklı alanlara yönlendiriliyor. Bunun ekonomik değerinin yüz milyonlarca dolar olduğu belirtiliyor.
Sektör temsilcileri destekliyor
TUSAF Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Mesut Çakmak, tam buğday ununun buğdayın tüm doğal bileşenlerini içerdiğini belirterek, bu ürünlerin lif, vitamin ve mineral açısından daha zengin olduğunu söyledi.
Çakmak, belirli oranlarda tam buğday unu içeren ekmeklerde lezzet farkının hissedilmediğini ifade ederek, beyaz ekmek tüketen vatandaşların bu değişiklikten olumsuz etkilenmeyeceğini belirtti.
Karbonhidrat algısındaki yanlış anlaşılmaya dikkat
Son dönemde Dünya Sağlık Örgütü’nün beslenme önerilerinde yaptığı güncellemenin yanlış yorumlandığını belirten Türk Böbrek Vakfı Diyetisyeni Gökçe Efe Aydın, karbonhidratların tamamen bırakılmasının önerilmediğini vurguladı.
Aydın, asıl sınırlandırılması gerekenlerin rafine karbonhidratlar olduğunu belirterek, tam tahılların sağlıklı beslenmenin temel unsurları arasında yer almaya devam ettiğini ifade etti.
Uzmanlardan tüketim önerisi
Uzmanlara göre tam buğday ekmeği, B grubu vitaminleri, demir, magnezyum ve lif açısından önemli bir kaynak. Günlük tüketim miktarı ise kişinin yaşam tarzına göre değişiyor. Hareketsiz bireyler için günde 2–4 ince dilim, daha aktif kişiler için ise 4–6 dilim tam tahıllı ekmek tüketimi uygun görülüyor.
Uzmanlar, sağlıklı beslenmede asıl önemli noktanın ekmeğin tamamen bırakılması değil, doğru türde ve dengeli miktarda tüketilmesi olduğuna dikkat çekiyor.
